Directie van de spoorwegpolitie

MISSION

De Spoorwegpolitie (SPC) is een directie van een directie van gespecialiseerde politie belast met de veiligheid, de levenskwaliteit en de politionele steun in het raam van het transport van personen en goederen via het spoor met de ambitie een betrouwbare partner en expert te zijn voor :

  • de reizigers,
  • de vervoersmaatschappijen
  • en de andere politie- en veiligheidsdiensten.

De Spoorwegpolitie vervult deze missie door de basispolitiefunctionaliteiten te verzekeren op haar gespecialiseerd terrein en door een gespecialiseerde steun te leveren op het gebied van de spoorwegpolitie: *

  • Onthaal : SPC stelt een flexibel en kwalitatief onthaal ter beschikking in de stations waar dit gewenst wordt door de overheden en de partners. Onthaaluren (pdf, 22 KB)
  • Interventie : SPC verzekert de interventies op haar gespecialiseerd terrein binnen een redelijke termijn zoals bepaald door haar overheden, zoals verwacht door de partners en zoals gevraagd door de burger.
  • Slachtofferbejegening : SPC verzekert een menselijke en kwalitatieve bejegenin voor de slachtoffers op haar gespecialiseerd terrein in samenwerking met haar partners en de gespecialiseerde diensten op dit gebied.
  • Politioneel beheer van gebeurtenissen : SPC neemt deel aan het beheer van gebeurtenissen en noodsituaties op haar gespecialiseerd terrein.
  • Wijkwerking / Sectorwerking : SPC verzekert een wijk-/sectorwerking enkel op haar gespecialiseerd terrein in samenwerking met de wijkdienst van de betrokken politiezones.
  • Recherche : SPC voert de eerste vaststellingen uit op haar gespecialiseerd terrein en de onderzoeksdaden inherent aan de strijd tegen de specifieke criminaliteit die zich ontwikkelt door de mogelijkheden die dit terrein biedt aan criminelen (bijvoorbeeld: gauwdieven in de stations en treinen, metaaldiefstallen, drugshandel en mensensmokkel via de trein, sabotage van treinen, enz.) in samenwerking met de recherchediensten van de betrokken politiezone en/of gedeconcentreerde gerechtelijke directie.
  • Verkeer : SPC oriënteert zijn acties naar de inbreuken gepleegd ter hoogte van overwegen, onderdoorgangen, in de parkings aan de stations en zware inbreuken vastgesteld in de uitvoering van haar andere opdrachten.
  • Grenscontrole : SPC is verantwoordelijk voor de grenscontrole van vertrekkende reizigers naar Groot-Brittannië. In dit kader kan SPC haar expertise ter beschikking stellen van de partners op het gebied van valse en vervalste documenten.
  • Gespecialiseerde steun door :
    • De ontwikkeling van een kenniscentrum ten voordele van alle overheden, politiediensten en nationale en internationale partners, waar deze expertise gemakkelijk en snel kan togepast worden in operaties.
    • Een bestuurlijke en gerechtelijke beeldvorming en informatiegaring op het gespecialiseerd terrein van SPC voor de aansturing van de interne werking en om het veiligheidsbeeld van de overheden en de partners aan te vullen.
    • Het ter beschikking stellen van een gehypothekeerde capaciteit inzake gespecialiseerd personeel en middelen, overeenkomstig de richtlijnen van de minister van Binnenlandse Zaken, ten voordele van de bestuurlijke directeurs-coördinator (DirCo), in het kader van hun opdrachten van bestuurlijke politie.

Geschiedenis en organisatie

De oprichting van de Spoorwegpolitie gaat terug tot de XIXe eeuw en tot de wet van 25 juli 1891, die het kader bepaalt. Tot op het moment van haar effectieve integratie in de Rijkswacht, op 1 juni 1999, was de spoorwegpolitie samengesteld uit leden van de NMBS die genoten van beperkte territoriale politiebevoegdheden.

Op 1 april 2001 zag de huidige Spoorwegpolitie het levenslicht als federale politiedienst binnen de geïntegreerde politie gestructureerd op twee niveaus. De metrobrigade van de voormalige rijkswacht werd op 1 augustus 2001 toegevoegd aan de Spoorwegpolitie.

Net zoals de Luchtvaartpolitie, de Scheepvaartpolitie en de Wegpolitie leunt de Spoorwegpolitie bij de Algemene directie van de bestuurlijke politie van de Federale politie aan.

De dienst wordt de Directie van de Spoorwegpolitie na het verschijnen van het Koninklijk besluit van 23 augustus 2014.

Logo

  • Het insigne toont het silhouet van de trein van de toekomst.
  • De twee gebogen lijnen duiden een wil aan om een kwaliteitsservice te leveren aan zowel de treinreizigers als aan de vervoermaatschappijen waarmee de Spoorwegpolitie een bevoorrechte relatie onderhoudt.
  • Het geheel, wit op een blauwe achtergrond, drukt het dynamisme van deze terrein-eenheid van de Federale Politie uit.
  • Opdat het voor elke treinreiziger duidelijk zou zijn dat het hier gaat om leden van de Spoorwegpolitie, werden de woorden "POLICE DES CHEMINS DE FER - SPOORWEGPOLITIE" op een gele band aangebracht.
  • Het dragen van dit insigne is voorbehouden aan het operationeel personeel dat werkt binnen de Spoorwegpolitie.

Slogan

« Samen op het goede spoor! »

Deze slogan verwijst met de term "spoor" onmiddellijk naar de automatische koppeling tussen SPC en haar prioritair werkterrein, hoofdzakelijk bestaande uit de spoorwegen.
De herkenbaarheid wordt op deze wijze gewaarborgd.

Het motto kan worden opgedeeld in twee delen, die elk afzonderlijk verwijzen naar zowel het intern als naar het extern component van de politieorganisatie.

Interne component

De term « Samen » verwijst naar het samenhorigheidsgevoel dat SPC kenmerkt.
Ze maakt hierbij een knipoog naar één van haar meest fundamentele waarden, met name de fierheid om erbij te horen. Het slaat dus op een attitude die zich onder andere uit in de solidariteit tussen de gedeconcentreerde posten SPC en hun gemeenschappelijke acties (vb. metaaldiefstallen, drughandel, mensenhandel). Deze acties worden op geïntegreerde wijze uitgevoerd, in samenwerking met haar interne politionele partners, zowel lokaal als federaal.

Het tweede deel van de slogan « op het goede spoor » verwijst naar de inzet van SPC met betrekking tot de excellente politiezorg en haar continue wil om te verbeteren.
Wij willen als het ware in al onze taken en functionaliteiten een goede kwaliteit leveren. Er is dan ook gekozen voor GOED in plaats van JUIST om net blijvend te kunnen en moeten verbeteren. Dit permanente streven naar excellentie is dus de grote motivatie van elke medewerker.

Het woord « spoor » verduidelijkt zeer significant de rol van SPC als gespecialiseerde politiedienst, zowel op de spoorwegen als op het metronetwerk.

Externe component

De term « samen » verduidelijkt dat SPC er ook een bijzondere samenwerking op nahoudt met externe partners (de MIVB, INFRABEL, NMBS en de andere vervoersmaatschappijen). SPC is een gespecialiseerde politiedienst die een betrouwbare partner wil zijn op haar gespecialiseerd werkterrein.

Meer algemeen kan de burger-klant ook beschouwd worden als een verantwoordelijke actor met een onbetwistbare rol in de veiligheidszorg.

Wij begeven ons dan ook « Samen op het goede spoor! »: dat van de geïntegreerde en de integrale veiligheidszorg op het gespecialiseerde werkterrein van SPC, waarbij we permanent trachten om de openbare veiligheid en rust op het openbaar vervoer te verbeteren.

Visie

De Spoorwegpolitie wil streven naar algemene (h)erkenning als gespecialiseerde politiedienst in het domein van de spoorwegen en de metro, professioneel en betrouwbaar en dit, door resoluut te kiezen voor transparantie, samenwerking en responsabilisering.

Hiervoor willen wij, met al onze medewerkers, samen het verschil maken en een concrete meerwaarde bieden in de aanpak van de veiligheid en de levenskwaliteit op het openbaar vervoer - trein (stations) en metro (stations).

We streven ernaar een kwalitatief steunaanbod te leveren aan de overheden, de spoorweginfrastructuurbeheerders, de transportmaatschappijen, de veiligheidsdiensten, de hulpdiensten en de andere politiediensten door onze expertise te ontwikkelen, onze communicatie te optimaliseren en onze middelen te moderniseren en optimaal te gebruiken.

We willen eveneens bijdragen tot de stiptheid van het openbaar vervoer, echter zonder het respect voor de menselijke waardigheid, eenieders fysieke integriteit en de opdrachten van de overheden uit het oog te verliezen.

Waarden

Als medewerker van de spoorwegpolitie streef ik ernaar, naast de waarden van de federale politie en de deontologische Code, volgende waarden elke dag waar te maken :

1. Het respect: wij dragen zorg voor de rechten van de mens waarmee wij in contact komen en wij behandelen iedereen met het respect zoals wijzelf behandeld zouden willen worden.

2. De dienstverlening: in alle omstandigheden zoeken wij steeds naar oplossingen oplossingen om aan de burger en de maatschappij met een flexibele geest dienst te verlenen.

3. De openheid: wij benaderen de burger, onze externe en interne partners en onze overheden met een open geest.

4. De kwaliteit: wij leveren politiewerk met kwaliteit en zijn altijd bewust van de impact op de mobiliteit en de invloed van onze tussenkomst op het dagelijkse leven van elk een.

5. De fierheid: wij zijn fier om lid te zijn van de gespecialiseerde eenheid van de federale politie die verantwoordelijk is voor de maatschappelijke veiligheid op het spoor en we willen onze kennis en ervaring onder andere met de collega's van de lokale politie delen.

6. De collegialiteit: in goede en kwade omstandigheden, een steun zijn voor elkaar.

Structuur en personeel

Voor het ogenblik is de Spoorwegpolitie samengesteld uit een theoretisch effectief van 591 personen, waarvan 558 politiemensen en 33 leden van het burgerpersoneel.

Net zoals de Luchtvaartpolitie, de Scheepvaartpolitie en de Wegpolitie maakt de Spoorwegpolitie deel uit van één van de vier terreineenheden van de Algemene directie van de administratieve politie van de Federale politie (DGA).

De actuele structuur bevat 2 niveaus : de directie en 11 diensten

  • Op het centrale niveau bepaalt de directie de strategie en verzekert ze de coördinatie.
  • Op het terrein zijn de activiteiten uitgevoerd op het supralokaal en lokaal niveau door onze elf diensten, verdeeld over het ganse land.
  • De dienst van Brussel verzekert de leiding en de coördinatievan vier specifieke afdelingen.

Opmerking : In de tabel hierboven wordt het aantal personeelsleden per dienst weergegeven tussen haakjes.

Actieterrein

Algemene taakverdeling tussen Lokale politie en Spoorwegpolitie (SPC)

De algemene wettelijke beschikkingen werden uitgewerkt door middel van een ministeriële omzendbrief van 15 april 2002 over de verantwoordelijkheden van de bestuurlijke overheden en de taakverdeling tussen de politiediensten inzake de veiligheid van de spoorwegen.

Summier kunnen we punt 5 van deze omzendbrief samenvatten door te stellen dat:

  • de lokale politie verantwoordelijk is voor het station, de omgeving van het station en op de perrons voor de lokale fenomenen;
  • de federale politie verantwoordelijk is voor de treinen, in de sporen en op de perrons voor de bovenlokale fenomenen.

Met bovenlokaal fenomeen wordt bedoeld: elk fenomeen dat een impact zou hebben op de MOBILITEIT van de treinen en in het bijzonder op het vervoer van reizigers of deel uitmaakt van een criminele of bestuurlijke problematiek die bovenlokaal of federaal wordt aangepakt. SPC wil dus eveneens bijdragen tot de stiptheid van het openbaar vervoer.

Omzendbrief betreffende de verantwoordelijkheid van de bestuurlijke overheid en de taakverdeling tussen de politiediensten inzake veiligheid bij de spoorwegen (15-04-2002).

Het actieterrein van de Spoorwegpolitie in cijfers

  • 3 592 km spoorlijnen waarvan 85% geëlectrificeerd
  • 40 km metro en premetrolijnen
  • 1 848 overwegen
  • 550 stations en haltes open voor het verkeer en 69 metrostations
  • 209 seinposten
  • 633 700 treinreizigers per dag
  • 362 740 metroreizigers per dag

De 10 stations waar de Spoorwegpolitie steun levert

De Minister heeft bepaalde stations aangeduid waar SPC subsidiair zal tussenkomen door steun te bieden aan de lokale politie.

De nota nr 16324 van 15 april 2002 gericht aan de Commissaris-Generaal van de Federale Politie, bepaalt dat deze steun effectief zal gegeven worden in tien stations (Brugge, Gent, Antwerpen, Leuven, Brussel-Noord, Brussel-Zuid, Mons, Charleroi, Namen en Luik). Deze steun zal uitgewerkt worden onder de vorm van protocollen.

Het actieterrein van SPC beperkt zich niet tot de spoorweginfrastructuur van INFRABEL en het materieel, de stations en stopplaatsen van de NMBS. De veiligheid van de Brusselse metro valt immers eveneens onder SPC. Deze toestand wordt niet in een wet vastgelegd, maar het akkoord tussen de Ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie van 23 juli 2001 over de verdeling van de capaciteit van Federale Politie, dat bepaalt dat de toenmalige metrobrigade deel uitmaakt van SPC vanaf 01 augustus 2001.

Taakverdeling in het openbaar vervoer in Brussel

Recent is er in een protocolakkoord van de Minister van Binnenlandse Zaken voor wat betreft het openbaar vervoer in Brussel een uitbreiding beschreven van de taken van SPC Brussel, dewelke nu alle belangrijke stations (Brussel Noord, Centraal Station, Brussel Zuid, Schuman, Simonis, Weststation, de stations Bockstael, Merode en Delta) voor haar rekening neemt.

Protocolakkoord 9 april 2012 voor een versterkte veiligheid in het openbaar vervoer in Brussel (9-04-2012).

Met het akkoord van de Korpschef van de politiezone Brussel Hoofdstad/Elsene werden de stopplaatsen Brussel-Congres en Brussel-Kapellekerk binnen het werkgebied van SPC Brussel opgenomen gezien deze deel uitmaken van de strategische Noord-Zuid spoorverbinding.

Enkele specifieke diensten van SPC BRUSSEL

Het Lokaal Informatie Kruispunt (CLIK)

Het CLIK werd eind 2011 opgericht met als doel een interne en externe ondersteuning op diverse domeinen, zoals bijvoorbeeld de afhandeling van de kantschriften (vragen van magistraten) en de behandeling van de APO-dossiers (Autonoom Politie Onderzoek). Verder zorgt het CLIK voor de strategische criminaliteitsanalyse (opvolging van de fenomenen).

Het operationeel commandocentrum (RAMCO)

RAMCO werd in 2005 opgericht om de veiligheid van de gebruiker van het openbaar vervoer in Brussel, te verhogen.

Duizenden camera's zijn geïnstalleerd in de Brusselse metro en op spoorwegdomein. RAMCO beschikt over apparatuuren schermenwaarmee ze gebruik makend van de camera's, virtueel kunnen patrouilleren in de verschillende metrostationsen in alle stations. Indien nodig worden er interventieploegen ter plaatse gestuurd.

Al het beeldmateriaal kan in een latere fase worden gebruikt. De kans dat een incident werd gefilmd , schatten we momenteel op ongeveer 70%. Het beeldmateriaal kan dienen als 'video therapie' wanneer, de vaak jonge daders, in het bijzijn van hun ouder(s) worden geconfronteerd met de beelden van hun daden.

De expertise die de nieuwe toepassingen en de technische mogelijkheden van het commandocentrum genereren zijn eveneens beschikbaar voor de overige posten van de spoorwegpolitie en bij uitbreiding voor alle politiediensten.

Het team HESTIA

Voor de daklozen en zwervers in de Brusselse spoorweg- en metrostations heeft SPC een specifiek team opgericht, bestaande u, 5 leden. Het team heet HESTIA en is genaamd naar de Griekse godin, bewaakster van het huishoudelijk haardvuur.

Dit werk vergt een integrale en geintegreerde aanpak. Zeker in de winterse periode, waar veel mensen in de straat en in de stations een onderkomen zoeken. Daarom werkt het team samen met verschillende sociale instanties (zoals OCMW, MARAUDE, CASU, straathoekwerkers, THERMO, gemeentelijke administratie, enz.), politiediensten (zoals Lokale politiezones, politiediensten van andere landen, enz.) en de NMBS.

Het team HESTIA voert patrouilles uit op het terrein, houdt contact en spoort zwervers en daklozen op in de spoorweg- en metrostations en verzekert een permanentie in het station Brussel Noord, alwaar dit doelpubliek gebruik kan maken van een aangepaste dienstverlening (zoals het afleveren van een document in geval van verlies of diefstal van een identiteitskaart, het opvolgen van signalementen, helpen opstellen van een CV indien de persoon werk zoekt, enz.).

Het team HESTIA levert een opmerkelijk werk dat gerealiseerd wordt in samenwerking met talrijke hulpinstanties voor minderbedeelden.

Internationale samenwerking: RAILPOL

RAILPOL is een organisatie die opgericht werd om de Europese spoorwegpolitiediensten samen te brengen. De bedoeling was heel eenvoudig : elkaar beter leren kennen, leren van elkaars ervaringen en toekomstige operationele samenwerking voorbereiden.

Alles begon met Nederland, België, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk die elkaar van tijd tot tijd ontmoetten. Gaandeweg werd de organisatie officieel uitgebouwd en werd ze aangemeld bij de Europese Unie. Sedert 2007 is ze dan ook officieel erkend en gesubsidieerd.

Intussen telt RAILPOL 17 officiële leden en enkele kandidaat-leden als observator. Op termijn is het de bedoeling alle spoorwegpolitiediensten van alle Europese lidstaten lid te maken.

RAILPOL heeft intussen al een heel aantal zaken gerealiseerd:

  • Werkgroepen rond verschillende thema's werken goede praktijken uit en zorgen voor de verspreiding van informatie.
  • Verschillende grote operaties werden reeds door RAILPOL voorbereid, zoals Europese en wereldkampioenschappen voetbal, NATO-toppen, bezoek van President Obama, etc.
  • Een website over RAILPOL werd opgestart, met enerzijds algemene informatie en anderzijds (in de toekomst) een beperkt toegankelijke website met meer politionele informatie.
  • Een netwerk van contactpersonen dat toelaat informatie snel te verspreiden en snel actie te ondernemen om gezamenlijk te reageren (bvb bij terrorisme).
  • Verschillende gezamenlijke acties over heel Europa gericht op metaaldiefstallen, overlast en mensenhandel werden reeds georganiseerd.

Voor meer informatie zie ook www.railpol.eu en de video over de 32nd RAILPOL Conference in november 2014 in Brussel.

Coördinaten

De Spoorwegpolitie is actief over het gehele Belgische grondgebied. Ze is onderverdeeld in 11 posten en een directie.

Download de coördinaten van de Spoorwegpolitie (pdf, 22 KB)

Lijst van de spoorweg- en metrostations

Download de lijst van de spoorweg- en metrostations (xls, 34 KB)

Resultaten

Activiteitenverslag

2011-2013

2009-2010

De Spoorwegpolitie in de pers

Datum

Titel

2015-05-17 Geïntegreerde controleactie op het metro- en treinnetwerk in de Brusselse kanaalzone

2014-11-21

Federale Spoorwegpolitie blijft strijden tegen kabeldiefstallen

2014-10-06

Politie klist 4 koperdieven in Merksem

2014-09-17

Spoorwegpolitie stuurt team tegen zakkenrollers naar Oktoberfest in München

2014-03-13

Diefstallen op MIVB-net met twintig procent gedaald

2014-02-14

Listige gauwdief op heterdaad betrapt

2014-02-14

Actieweek: De sporen? Verboden terrein!

2014-01-20

Belangrijke daling van het aantal kabeldiefstallen in 2013