Welke soorten cybercrime zijn er?

Cybercrime ontwikkelt zich razendsnel. Er komen steeds nieuwe vormen bij.

Hieronder vind je een overzicht van enkele van de meest voorkomende vormen van criminaliteit op het internet.

Cyberpesten

Cyberpesten omvat elke vorm van pesten waarbij gebruik wordt gemaakt van de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën om de slachtoffers lastig te vallen, te bedreigen en te beledigen met als doel hen te kwetsen. Om over cyberpesten te kunnen spreken, moet het gedrag zich opzettelijk en herhaaldelijk voordoen en moet er sprake zijn van onevenwichtige machtsverhoudingen tussen de dader en het slachtoffer.

Nuttige links:

Slachtoffer? 

Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

Emotiefraude

Oplichters spelen in op de gevoelens van hun slachtoffers om hun geld te ontfutselen.

Vriendschapsfraude

In deze vorm van oplichting komt het slachtoffer in contact met de oplichter via diverse manieren: via een spammail, via een datingsite, via een netwerksite, via de chatbox, enz.

Nadat gedurende enkele weken een vertrouwensband werd opgebouwd, vraagt de geliefde/vriend/... om geld: voor de reis naar België, om kleren te kopen, om voor de achterblijvende familie te zorgen, om de hospitaalkosten van het dochtertje te betalen, om een erfenis vrij te krijgen, om schoolgeld te betalen, enz.

Na het incasseren van - vaak - verschillende bedragen blijft het plots stil aan de andere kant. In werkelijkheid heeft de geliefde/vriend/... nooit bestaan.

Nuttige link: temooiomwaartezijn.be

Meld het aan het Meldpunt van de FOD Economie.

SOS-mail

Indien je een e-mail krijgt van een kennis of vriend in nood, die vraagt om hem te helpen en zo snel mogelijk geld over te maken, wees voorzichtig. Het is zeer goed mogelijk dat de mailbox van jouw kennis gehackt werd en dat een oplichter dit bericht heeft rondgestuurd met als enig doel je geld afhandig te maken. Vaak zal je gevraagd worden om het geld over te maken via Western Union of MoneyGram.

Wanneer je een dergelijke mail ontvangt, antwoord niet en probeer de rechtmatige eigenaar via een andere weg te bereiken om hem ervan op de hoogte te brengen dat zijn e-mailaccount gehackt werd.

Valse liefdadigheid

Je ontvangt hartverscheurende berichten over natuurrampen of ernstig zieke kinderen, waarbij gevraagd wordt een gulle bijdrage te storten aan een onbekende organisatie.

Oplichters maken handig gebruik van het medeleven van mensen, en spelen hierbij vaak slim in op de actualiteit. Telkens wanneer een of andere ramp plaatsvindt, zijn ze er als de kippen bij om uit naam van een gekende of fictieve liefdadigheidsorganisatie fondsen te verzamelen.

Wij raden je aan om enkel geld over te maken aan organisaties waarmee je vertrouwd bent. Wanneer je van een gekende organisatie via e-mail een vraag krijgt om financiële steun, verifieer de bankgegevens om er zeker van te zijn dat je effectief naar de juiste organisatie geld overmaakt.

Slachtoffer?

  • Breng je bank op de hoogte.
  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

 

Fraude bij online (ver)kopen

In deze vorm van oplichting komt het slachtoffer in contact met de oplichter via

  • een valse advertentie op een legitieme veilingsite ( bv. Autoscout, Immoweb, enz.);
  • of een verkoopsite die volledig frauduleus is opgezet.

De oplichter,

  • die zich voordoet als verkoper, biedt één of meerdere objecten te koop aan (een auto, gsm, kleine elektronica, enz. ) aan een abnormaal lage prijs.
  • die zich voordoet als koper, zal zelden discussiëren over de prijs. Hij bevestigt dat hij het gevraagde bedrag zal betalen of vraagt aan de verkoper om zelf een bedrag voor te schieten (bijvoorbeeld om de vrachtkosten te betalen om een wagen naar het buitenland te laten brengen).

De oplichter is de verkoper

De valse verkoper vraagt over het algemeen om het afgesproken bedrag over te maken via een geldtransfersysteem van het type Western Union of MoneyGram. Van zodra de betaling is verricht, verdwijnt de oplichter en is hij niet meer te contacteren.

Sommige oplichters gebruiken daarbij een valse transportfirma of tussenpersoon (escrow). Deze fictieve bedrijven worden erbij gehaald om bij het slachtoffer de schijn van betrouwbaarheid op te wekken. Normaal gezien biedt dit soort bedrijven een extra garantie aan koper en verkoper: zodra de tussenpersoon het geld ontvangt van de koper wordt groen licht gegeven aan de verkoper die zijn goed verstuurt naar de koper. Als deze ontvangst bevestigt aan de tussenpersoon, stort deze het aankoopbedrag door aan de verkoper. De oplichters maken echter gebruik van een fictieve escrow, die ze zelf hebben opgezet.

De oplichter is de koper

Dat voorschot moet meestal betaald worden via een geldtransfersysteem van het type Western Union of MoneyGram.

Wanneer de valse koper de verkoper betaalt, doet hij dat vaak met valse of vervalste cheques van buitenlandse banken. De bank stort het bedrag onder voorbehoud op de rekening van de verkoper, in afwachting dat de echtheid van de cheque bewezen wordt. Het kan enkele weken duren vooraleer de bank te weten komt dat het een valse cheque betreft, en op dat ogenblik zal de bank het eerder gestorte geld terugvorderen. Het verkoper heeft tegen dat ogenblik meestal het "verkochte" artikel opgestuurd naar de koper.

Vaak sturen de oplichters een cheque ter waarde van een hoger bedrag dan de verkoper heeft gevraagd. De oplichter beweert dat het om een vergissing gaat, en vraagt de verkoper om het verschil zo snel mogelijk terug te storten. Dit gebeurt opnieuw vooraleer de bank de echtheid van de cheque heeft kunnen verifiëren. In dit geval is de verkoper niet enkel zijn artikel kwijt, maar ook een deel van zijn geld.

Door een frauduleuze tussenpersoon of < escrow > te gebruiken, wordt valselijk een gevoel van vertrouwen opgewekt. Normaal gezien biedt dit soort bedrijven een extra garantie aan koper en verkoper : zodra de tussenpersoon het geld ontvangt van de koper wordt groen licht gegeven aan de verkoper die zijn goed verstuurt naar de koper. Als deze ontvangst bevestigt aan de tussenpersoon, stort deze het aankoopbedrag door aan de verkoper. De oplichters stellen echter voor te werken met een fictieve escrow, die ze zelf hebben opgezet.

Tips!

  • Geef aan de oplichters geen persoonlijke informatie door, zoals identiteitsdocumenten of bankgegevens. De oplichters kunnen ze gebruiken voor het plegen van andere criminele feiten.
  • Verbreek het contact met de oplichters en betaal vooral niets.

 

Meld het!

Meld het aan het Meldpunt van de FOD Economie.

Slachtoffer?

  • Breng je bank op de hoogte.
  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

Hacking

Hacking is het ongeoorloofde binnendringen in een computersysteem van iemand zonder diens medeweten, zonder over de vereiste bevoegdheid te beschikken. Dit impliceert over het algemeen kwaad opzet. Maar onopzettelijk een verbinding tot stand brengen en die verbinding vrijwillig behouden, wordt ook als hacking beschouwd. Zelfs het hacken van een informaticasysteem dat niet of nauwelijks beveiligd is, is strafbaar.

Hacken kan op verschillende manieren:

  • Wachtwoord stelen – Iemand anders kan daarna je persoonlijke gegevens stelen, je foto’s downloaden of onder jouw naam akelige berichten versturen naar een ander
  • Via een onbeveiligd wifi-netwerk – De gegevens die je verstuurt via een gratis, openbaar wifi-netwerk kunnen door iedereen worden gelezen en zijn dus makkelijk te stelen
  • Phishing – Een vorm van hacken waarbij ze je bankgegevens proberen te stelen. Nuttige link: besafe.be
  • DDOS-aanval – Een server wordt aangevallen door veel computers tegelijkertijd zodat deze uitvalt
  • Ransomware – Een virus blokkeert je computer en je moet betalen om je computer weer vrij te krijgen

Hacking van een informaticasysteem (website, private server of bedrijfsserver, telefooncentrale, enz.) kunnen we in 2 categorieën verdelen:

  • Interne hacking: wanneer een persoon die een rechtmatige toegang tot een systeem heeft, deze toegangsrechten overschrijdt en al dan niet gegevens steelt, wijzigt, saboteert etc.
  • Externe hacking: wanneer de persoon die de < aanval > op het systeem uitvoert van buitenaf komt.

Tips!

  • Installeer een virusscanner op je pc of laptop. Die kan een virus herkennen en weghalen. Op je telefoon staat standaard een virusscanner, dat is vaak voldoende.
  • Update je apparaten. Installeer altijd de nieuwste versie van een game, browser, computerprogramma of het besturingssysteem van je telefoon. Installeer ook alleen apps uit de officiële AppStore of Google play.
  • Gebruik een sterk wachtwoord en sla wachtwoorden op in een betrouwbare wachtwoordmanager, bijvoorbeeld LastPass. Gebruik geen voor de hand liggende paswoorden (zoals bijvoorbeeld je geboortedatum, de naam van je hond, van je kinderen, etc),  dat kan teruggevonden worden in publieke bronnen op het internet (je hebt bijvoorbeeld een niet-afgeschermd profiel waarin je deze gegevens publiek maakt), dan vinden ook de criminelen dit en gebruiken het om toegang te nemen tot je account
  • Krijg je een e-mail, WhatsApp of sms waarin je wordt gevraagd ergens op te klikken? Eerst checken, dan klikken!
  • Check of de website begint met https://. De s staat voor secure (= veilig). Niemand kan dan volgen wat je doet. Maar let op: criminelen gebruiken ook pagina’s met https:// dus check ook onze andere tips.
  • Leer een nepprofiel te herkennen, zodat je weet of je te maken hebt met iemand met kwade bedoelingen. (Tip: kijk even op watwat.be
  • Let op wat je deelt. Zet je berichten op sociale media op privé. Plak ook altijd je webcam af, bijvoorbeeld met een stickertje. Daarmee voorkom je dat je stiekem gefilmd wordt.
  • Gratis openbare wifi is handig! Maar niet veilig.

Slachtoffer? 

Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

Identiteitsdiefstal

Nagenoeg altijd zullen criminelen valse namen gebruiken wanneer ze mensen proberen op te lichten. Soms echter zijn de gebruikte namen niet zozeer fictief, maar misbruiken ze de namen van bestaande personen. Het kan dan gaan om namen van gekende en betrouwbare personen en instanties, maar ook om namen van eerdere slachtoffers of van mensen wiens gegevens ze "gestolen" hebben via phishing, of wiens gegevens gevonden werden in open bronnen op het internet, etc.

De gestolen gegevens worden op verschillende manieren misbruikt: zo worden de persoonlijke gegevens bijvoorbeeld gebruikt om aankopen te doen op het internet, om valse advertenties te plaatsen in zijn naam, om bankrekeningen te openen of kredietkaarten aan te vragen. Ze kunnen echter ook gebruikt worden om anderen te cyberpesten, om mensen te bedreigen, om lasterlijke berichten te verspreiden of om profielen te creëren in naam van iemand anders en daar schadelijke informatie op te posten.

Het is daarom van belang om:

  • je persoonlijke gegevens zo min mogelijk ter beschikking te stellen op internet, en uw profielen goed af te schermen voor onbekenden
  • nooit te antwoorden op phishingmails
  • de documenten met persoonlijke gegevens zoals facturen te versnipperen vooraleer je ze weggooit
  • je identiteitsdocumenten nooit in te scannen en via e-mail te versturen naar onbekenden
  • je computer te beschermen met een up-to-date antivirusprogramma en steeds de meest recente versie van je besturingssysteem te downloaden.

Slachtoffer?

  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.
  • Verzamel alle beschikbare gegevens die nuttig kunnen zijn voor het onderzoek

 

Phishing

Phishing is een poging om toegang te krijgen tot de vertrouwelijke gegevens van slachtoffers, door zich uit te geven als een bekend bedrijf, over het algemeen een bank. In de letterlijke zin van het woord is phishing het ‘vissen’ naar persoonlijke informatie (zoals wachtwoorden, bankgegevens, kredietkaarten) per e-mail. Deze oplichting lijkt op internetfraude, behalve dat de dader in deze gevallen geen gegevens manipuleert maar personen.

Tips!

Neem zeker eens een kijkje op besafe.be.

Meld het!

Meld het aan het Meldpunt van de FOD Economie.

Slachtoffer?

  • In geval van fraude met uw bankkaart, bel dan onmiddellijk Card Stop op het nummer 070 344 344 om je kaart te laten blokkeren.
  • Verander de codes van je online bankaccount
  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

 

Smishing

Smishing of SMS-phishing is elke vorm van oplichting via sms. Oplichters versturen sms’en met valse links. Als je daarop klikt, kom je terecht op nagemaakte websites waar je persoonlijke of financiële gegevens moet invullen. Op die manier kunnen criminelen data of geld van je stelen. In zo’n sms’en kunnen ook valse telefoonnummers staan. Als je daarnaar belt, neemt een oplichter op die zich voordoet als een werknemer van een echt bedrijf. Hij zal persoonlijke informatie van je proberen te ontfutselen om je geld te kunnen stelen. Voorbeelden zijn sms'jes van je zogezegde bank dat je kaartlezer is vervallen of dat er een aanvraag is om je rekening te blokkeren. Als je dan klikt of de link in het bericht kom je op een vervalste pagina van de bank die heel echt lijkt. Als je dan alle stappen zet die je zogezegde bank voorstelt, dan wordt je rekening geplunderd.

Slachtoffer?

  • In geval van fraude met uw bankkaart, bel dan onmiddellijk Card Stop op het nummer 070 344 344 om je kaart te laten blokkeren.
  • Verander de codes van je online bankaccount
  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

 

Vishing

Vishing is elke vorm van oplichting via de telefoon. Het is een combinatie van ‘voice’ en ‘phishing’. Oplichters bellen je op en vragen persoonlijke, financiële of veiligheidsinformatie, of ze vragen om geld over te maken.

Een voorbeeld zijn de telefoontjes van iemand die zich voordoet als medewerker van de helpdesk van Microsoft, Apple of een andere computerfirma. Deze scammer laat je geloven dat er een veiligheidsprobleem is met je computer en stelt voor om je computer te beveiligen. Geloof dit niet. De scammer vraagt je vervolgens om bepaalde handelingen te doen: de computer op starten, naar een bepaalde website surfen, een applicatie te downloaden…

Slachtoffer?

  • In geval van fraude met uw bankkaart, bel dan onmiddellijk Card Stop op het nummer 070 344 344 om je kaart te laten blokkeren.
  • Verander de codes van je online bankaccount
  • Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

 

Wangiri-fraude (je ontvangt telefoontjes of bel-mij-smsjes van buitenlandse nummers)

Wangirifraude is een vorm van telefoonfraude. Je telefoon rinkelt één keer, waarna de oproep wordt afgebroken. Het gaat om een oproep van een buitenlands nummer. Als je dat nummer terugbelt, word je verbonden met een duur betaalnummer en kan je veel geld kwijtspelen. Het kan ook gaan om een sms'je. Je krijgt dan een bericht op je gsm van een buitenlands nummer, vaak in het Frans. In het bericht staat dat je iets gewonnen hebt en dat je om de prijs te ontvangen naar een bepaald nummer moet bellen. De sms'jes worden verstuurd door een computerprogramma naar een willekeurige lijst.

Tips!

  • Ga niet in op deze telefoontjes en sms'jes. Als je een smartphone hebt, kan je de nummers zelf blokkeren door ze in 'spam' te zetten.
  • Ga na bij je provider of er kosten verbonden zijn aan deze sms'jes. Zo ja, sms dan STOP naar het nummer.

Slachtoffer?

Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

WhatsApp-fraude (Whaling)

Whaling' (het Engelse woord voor walvisvangst) is een cybercrimefenomeen waarbij een oplichter zich voordoet als een (voor jou) bekende persoon via een online medium. De oplichter vraagt om even wat geld over te maken omdat hij/zij met een klein probleem zit en tijdelijk niet aan zijn/haar rekening kan. Uiteraard met de belofte om dit zo snel mogelijk terug te betalen (niet dus...!).

whaling

Hoe is whaling mogelijk?

Hoe je zulke berichten kan ontvangen van oplichters? Bijvoorbeeld omdat het e-mail- of Facebookaccount van jouw vriend(in) werd gehackt. Het bericht wordt dan ook echt vanuit zijn of haar account aan jou verstuurd. Er kan ook een nieuw account zijn aangemaakt met bijvoorbeeld de foto en gegevens van jouw vriend(in). Gaat het om een Facebookaccount, dan krijg je in dit geval eerst een vriendschapsverzoek. Ben je al bevriend op Facebook, dan kan je dit verzoek dus al meteen negeren. In het geval van WhatsApp is jouw telefoonnummer of de contactlijst van je vriend(in) in handen gevallen van fraudeurs en word je door een onbekend telefoonnummer benaderd. Meestal zegt de oplichter dan dat hij/zij een nieuw gsm-nummer heeft omdat om één of andere reden (gsm stuk, gsm in het water gevallen, ...) het oud nummer niet meer in gebruik is.

Hoe herken je whaling?

Vaak zijn de berichten in slecht Nederlands geschreven. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat een foutloos bericht wel betrouwbaar is. Waarschijnlijk voel je het al in je onderbuik.... Ben jij echt de eerste persoon die de bekende hiervoor zou raadplegen? En zou die dat dan niet via een andere manier doen? Herken je het taalgebruik? Op de website van Febelfin ontdek je nog een aantal tips.

Wat te doen bij whaling?

Maak nooit zomaar geld over! Als je twijfelt aan de echtheid van het bericht, zoek het dan eerst tot op de bodem uit. In het geval van een WhatsApp-bericht kan je het onbekende nummer bellen. Je merkt snel genoeg of je jouw vriend(in) aan de lijn hebt of niet. Je kan ook direct contact opnemen met de bekende. Doe dat persoonlijk, bijvoorbeeld via het telefoonnummer dat je van hem/haar hebt.

Slachtoffer?

Doe aangifte bij de politie. Zo bereid je je aangifte voor.

 

 

Je vraag blijft onbeantwoord? Contacteer ons via het contactformulier of telefonisch via 016 21 06 11.