Fatbikes: wat moet je als ouder weten?
Je hebt ze vast al gezien: fietsen met dikke banden, opvallend design en vaak jonge bestuurders. De fatbike is in korte tijd bijzonder populair geworden in België, vooral bij jongeren. Dat is niet zo vreemd. Ze zijn relatief goedkoop, eenvoudig online te bestellen en bovendien makkelijk en goedkoop aan te passen. Zo heb je al snel geen gewone fiets meer, maar een elektrische fiets of zelfs een bromfiets.
Het is dan ook niet toevallig dat fatbikes nauwelijks worden aangeboden in erkende fysieke fietsenwinkels. Een reguliere fietshandelaar zal niet snel een fatbike verkopen.
Eerste Inspecteur Quirynen van onze verkeersdienst licht toe: “Het ombouwen van een fatbike zodat die vooruitgaat zonder te trappen, is relatief eenvoudig. Ouders merken dit vaak niet. Zelfs tijdens politiecontroles is dat niet altijd zichtbaar, omdat de aanpassingen snel weer ongedaan gemaakt kunnen worden.”
Hoe ontstaat een ‘opgevoerde’ fatbike?
Het ontstaan van de populariteit van de fatbike ligt in Nederland. Tot enkele jaren geleden mocht je daar met een snorfiets (klasse A) zonder helm rijden. Toen de helmplicht werd ingevoerd, zochten sommige bestuurders naar een alternatief. De fatbike werd daardoor populair als ogenschijnlijk ‘legaal’ alternatief.
Wanneer er niets aan gewijzigd wordt, is een fatbike in principe gewoon een elektrische fiets. Wat kenmerkt een elektrische fiets? Inspecteur Quirynen somt op: “voorzien van trappers, een motor van maximaal 250 watt, trapondersteuning die stopt zodra 25 km/u wordt bereikt. Men dient dus steeds te trappen om de elektrische fiets in beweging te brengen.” Hij vervolgt:” Voor een elektrische fiets geldt geen minimumleeftijd, heb je geen rijbewijs, verzekering of nummerplaat nodig en is een helm niet verplicht. Daarnaast volg je de regels die voor fietsers van toepassing zijn.”
Wat gebeurt er bij manipulatie?
Een fatbike bevat vaak verschillende elektronische componenten. Quirynen legt uit hoe het komt dat ouders soms niet doorhebben dat hun kind aanpassingen doet aan een fatbike: “jongeren geven soms aan hun ouders aan dat een handvat “kapot” is en vragen om een vervangstuk te bestellen. Via goedkope webshops kan eenvoudig een gashendel worden aangekocht. Het (kapotte) handvat wordt verwijderd waarna nadien de gashendel (of knop) wordt gemonteerd en aangesloten op bestaande bekabeling van de fiets. Op die manier kan de fiets vooruit bewegen zonder dat er getrapt wordt.”
Quirynen vervolgt zijn verhaal over de manipulatie van de fatbikes: “aan de linkerzijde bevindt zich vaak een knop die bedoeld is als wandelondersteuning bij bijvoorbeeld een lekke band. Deze knop is meestal aanwezig en hoort bij het display dat reeds op de fatbike gemonteerd werd. De wandelondersteuning mag wettelijk slechts werken tot maximaal 6 km/u. De gashendel wordt vaak als verboden alternatief aangehaald ter vervanging van de wandelondersteuning. Doch het plaatsen van een gashendel of knop is verboden. Via het display, dat eveneens eenvoudig online te verkrijgen is,” benadrukt hij, “kan de snelheid vervolgens illegaal worden aangepast naar 20, 25 km/u en in sommige gevallen zelfs tot 50 km/u of meer”. Dit brengt zeer onveilige omstandigheden met zich mee omdat de remmen en andere onderdelen van de fatbike niet voorzien zijn om bij dergelijke snelheden adequaat te werken.
“Vanaf het moment dat een voertuig autonoom kan rijden zonder trapbeweging en sneller gaat dan 6 km/u, wordt het wettelijk gezien als een bromfiets. Er wordt dan een onderscheid gemaakt tussen klasse A en klasse B.”
Dat betekent ook een compleet andere regelgeving dan voor een (elektrische) fiets. “Een bromfiets klasse A rijdt maximaal 25 km/u. Een bromfiets klasse B rijdt maximaal 45 km/u,” vervolgt Quirynen zijn verhaal. “Voor beide types geldt een minimumleeftijd van 16 jaar. De bestuurder moet een goedgekeurde helm dragen. De bromfiets moet ingeschreven zijn, een nummerplaat hebben en verzekerd zijn. Voor klasse B is altijd een rijbewijs AM nodig, tenzij men vóór 15 februari 1961 geboren is of al een ander geldig rijbewijs heeft. Voor klasse A is geen rijbewijs vereist.”
Ook de plaats op de weg verschilt: met een klasse A moet je meestal het fietspad volgen, tenzij de verkeersborden het verbieden. Met een klasse B mag je wanneer de snelheid op de openbare weg beperkt wordt tot 50 km/u kiezen of je op het fietspad of op de rijbaan rijdt. Tenzij de verkeersborden het verbieden of verplichten om op het fietspad of de rijbaan te rijden. Met andere woorden: zodra een fatbike wordt opgevoerd, gelden niet langer de regels van een fiets, maar die van een gemotoriseerd voertuig. Dat brengt duidelijke verplichtingen met zich mee.
Mag mijn kind een fatbike?
Uit een bevraging via Instagram blijkt dat het merendeel van de ouders aangeeft geen fatbike aan hun kind te willen geven.
Veel ouders staan kritisch tegenover de aankoop, vooral omwille van de snelheid, de mogelijke manipulaties en de onduidelijkheid rond de regelgeving.
Advies van de politie
De politie adviseert om als ouder zeer goed na te denken vóór de aankoop van een fatbike.
Wie beslist er toch één aan te schaffen, moet bijzonder waakzaam zijn voor mogelijke manipulaties en het naleven van de regels strikt opvolgen. Besef dat ouders burgerlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor overtredingen of ongevallen waarbij hun minderjarig kind betrokken is.
Een fatbike lijkt op het eerste gezicht een gewone elektrische fiets, maar kan in werkelijkheid uitgroeien tot een illegale bromfiets met alle bijhorende risico’s en verantwoordelijkheden.