Phishing, vishing en smishing: Wat is het verschil?

Phishing - valse e-mails 

Je krijgt een e-mail, zogenaamd van bv. je bank, een webshop, de overheid,... Maar niets is minder waar! De oplichters achter deze mails hopen dat je op de link in hun mail zal klikken en dat je jouw gegevens invult op een valse website. 

Hoe herken je zo een valse mail? 

Tegenwoordig zijn de valse mails bijna niet meer te onderscheiden van de echte, maar dit zijn een aantal zaken waar je op kan letten:

• Kijk goed naar het mailadres van de afzender en vergelijk deze met het mailadres van een echte mail! Vaak zitten de verschillen in kleine details, bv. een '_' waar eigenlijk een '.' hoort te staan. Kijk ook goed naar het einde van het mailadres. Is het een mail die zogenaamd van de overheid afkomstig is, maar eindigd het mailadres bv. op '.nl'? Dan kan je ervan uitgaan dat dit een valse e-mail is, aangezien '.nl' verraadt dat dit een Nederlands e-mailadres is en er dus geen verband is met België; 
• Let op voor fouten in de details, zoals bv. een verkeerd jaartal. Kijk ook zeker naar de aanzet, bv. wanneer je aangesproken wordt met 'meneer' in plaats van 'mevrouw'; 
• Wees extra alert wanneer ze tijdsdruk uitoefenen. Vaak vragen ze om 'direct te reageren' of gaat het om 'een laatste herinnering'. Op die manier proberen ze paniek te veroorzaken, waardoor je minder oplet en nadenkt. Twijfel je toch? Neem dan eerst contact op met het bedrijf/de instantie via de officiële kanalen die je op de website kan terugvinden. Het zou kunnen dat je op de website al een waarschuwing te zien krijgt dat er valse e-mails de ronde doen; 
• Vragen ze in de e-mail meteen naar persoonlijke gegevens? Let dan zeker goed op! Overheidsinstanties, de politie, banken,... zullen dat vrijwel nooit doen en al zeker geen pincodes en dergelijke;
• Wat te mooi is om waar te zijn, is dat vaak ook! Wees aandachtig wanneer je zomaar iets gratis aangeboden krijgt, een stevige korting krijgt, een geldbedrag hebt gewonnen,... 

Wat doe je met een verdachte mail? 

• Open zeker en vast geen bijlagen! Hier kan een soort computer virus in zitten; 
• Vaak belanden dergelijke mails vanzelf in je spam-folder. Is dat niet het geval? Dan kan je dat zelf ook doen! Op die manier ken je jouw e-mailprovider (bv. Outlook, Google,...) helpen om dergelijke mails beter te herkennen; 
• Stuur de mail door naar verdacht@safeonweb.be. Zo kunnen ze e-mailproviders verwittigen, maar ook bv. malafide websites blokkeren. Zo bescherm je niet enkel jezelf, maar ook anderen; 
• Ben je toch te ver gegaan? Grijp dan snel in! Heb je bankgegevens doorgegeven? Bel dan meteen naar Cardstop/Fraudstop op het nummer 078 170 170. Wijzig ook zeker je wachtwoorden indien je die gegeven hebt en maak een afspraak om klacht in te dienen. 

Vishing - telefoontjes van oplichters

Vishing staat voor 'voice phishing'. Concreet wil dat zeggen dat je telefoon krijg van oplichters die zich voordoen als bv. inspecteur van de politie, een bankmedewerker of zelfs een familielid. Dat laatste kunnen ze door een AI-stem te gebruiken die lijkt op de stem van je familielid. Zo proberen ze je zo ver te krijgen om persoonlijke gegevens vrij te geven, geld over te maken of software te installeren, zodat ze jouw pc kunnen overnemen. 

Hoe kan je je wapenen tegen AI-stemmen? Een makkelijke manier is door een 'gezinswachtwoord' of 'familiewachtwoord' af te spreken. Zorg dat het een codewoord is dat je makkelijk kan onthouden, zoals bv. telefoonhoesje, groene auto, voordeur,... Zo kan je makkelijk nagaan of je gesprekspartner effectief een familielid is. 

Smishing - valse (chat)berichten

Deze vorm van phishing slaat op tekstberichten. Ze kunnen gaan over bv. een onbetaalde boete, een postpakket waar je nog kosten op moet betalen, een onbetaalde factuur,... Maar het kan ook een bericht zijn dat zogezegd van je kind komt. Het beperkt zich niet enkel tot sms'en, maar kan ook bv. via Whatsapp, Telegram, Signal,... Ze sturen bv. een betaallink mee in hun bericht, in de hoop dat ze jouw bankgegevens kunnen aftroggelen. 

Ook voor deze vorm van phishing is het een goed idee om een wachtwoord af te spreken met je familieleden! 

Nieuwe vorm van oplichting: Malafide apps met malware

Bij dit soort phishing sturen oplichters een bericht (via sms, Whatsapp, e-mail,...) met een link naar een app. Dit bericht lijkt van een betrouwbare organisatie te komen (zoals bv. van je bank, een pakjesdienst, de overheid, je provider,...), maar niets is minder waar...

Wanneer je de app installeert, haal je in werkelijkheid malware binnen. De app is zo goed nagemaakt, dat je het nauwelijks van de echte kan onderscheiden, maar eenmaal geïnstalleerd krijgen de oplichters volledige toegang tot je toestel. Op die manier krijgen ze jouw persoonlijke gegevens in handen en kunnen in het ergste geval ongemerkt financiële transacties uitvoeren. 

Tips om dit te voorkomen:

• Installeer apps enkel via de officiële Google Play Store of via de Apple App Store;
• Klik nooit op links in ongevraagde berichten die vragen om een app te installeren, ook niet als de verzender betrouwbaar lijkt;
• Twijfel je over een bericht? Neem dan rechtstreeks contact op met de organisatie via een officieel kanaal en niet via de link in het bericht. 

Bron: nieuwsbrief cyberpreventie.be, Safeonweb