Opwaartse trend in aangiftes online oplichting

De voorbije dagen bereikten ons weer heel wat meldingen en aangiften in het kader van online oplichting. Online kopen en verkopen, dagdagelijks gebruik van gangbare communicatiekanalen, mailtjes die mooie beloftes bevatten,... De manieren waarop cybercriminelen je geld afhandig proberen te maken zijn legio. Denk vooral niet: "dat overkomt mij niet", want de kans dat ook jij ermee te maken krijgt, is reëel. Laat je niet vangen! 
In dit artikel belichten we bepaalde methodes met behulp van enkele concrete aangiften die we het afgelopen weekend noteerden. 

cybercrimineel

Speelterrein

Het internet is al vanaf de start een uitgebreid speelterrein voor cybercriminelen. Oplichters gebruiken het medium maar al te graag om  snel en gemakkelijk een groot aantal slachtoffers te maken. Ze zijn creatief in het bedenken van telkens nieuwe manieren om je om de tuin te leiden. 
Krijg je online te maken met onbekenden (ook via onbekende telefoonnummers en mailadressen), leg dan automatisch de nodige voorzichtigheid aan de dag. 

Te mooi om waar te zijn

We worden overspoeld met mails die ons laten geloven dat we iets gewonnen hebben, of dat we recht hebben op een speciale uitkering (iemand zin in een extra coronapremie?). Je kent het soort wel. Vaak maakt de oplichter in kwestie gebruik van een naam (gelijkend op die) van een bedrijf dat je vertrouwt. Bpost, de overheid, Microsoft, een krant of tijdschrift, enz. Vaak kom je spelfouten tegen die niet over het hoofd te zien zijn ("compesatie"?), maar af en toe lijken de berichten wel oprecht en is het niet ondenkbaar dat je even mee gaat in het verhaal dat geschetst wordt. 

Niet zelden wordt er in dergelijke berichten gepoogd je gegevens te bemachtigen door je eerst een betaling te laten doen van een verwaarloosbaar bedrag. Zo zou je bijvoorbeeld enkele eurocenten aan administratiekosten dienen te betalen voor je aanspraak kan maken op die duizenden euro's die voor je klaar liggen nadat je deze zomaar ineens gewonnen hebt. 

Laat die verdachte link links liggen

Die transactie is echter voldoende om je verder op te lichten, en dit voor zelfs hogere bedragen dan wat er jou beloofd werd. 
Laat die link dus links liggen. Klinkt iets te mooi om waar te zijn? Dan is de kans heel groot dat het dat ook is. Twijfel je? Verifieer het dan door via een omweg contact te zoeken bij het bedrijf dat zogezegd de aanbieding doet. Volg hierbij nooit de contactgegevens die je via het bericht aangeboden worden maar ga zelf op zoek. 

Opgeruimd staat netjes

Verdacht mailtje of sms'je gekregen? Jezelf ervan overtuigd dat je helaas toch niet zomaar 2000 € in de schoot geworpen krijgt en dat het bericht in kwestie een poging tot oplichting betreft? Klik geen koppelingen aan, ga niet in op de inhoud en stuur het bericht (of een screenshot ervan) door naar verdacht@safeonweb.be

Online kopen en verkopen

In deze vorm van oplichting komt het slachtoffer in contact met de oplichter via een valse advertentie, of reageert de oplichter geïnteresseerd op een advertentie die jij op een vertrouwde website geplaatst hebt (Facebook, Autoscout, 2dehands, enz.). Als je als koper een product aan een verdacht lage prijs spot, dan mag er al een belletje gaan rinkelen. 
Wil de verdachte kandidaat-koper jouw artikel meteen aanschaffen, en belooft hij een snelle afhandeling via UPS, MoneyGram of Western Union? Ook dan mogen die alarmbelletjes al beginnen te rinkelen. Soms worden er ook zelf  "tussen-bedrijven" opgericht door de oplichter, om gemakkelijker jouw vertrouwen te winnen. 

Vermijd steeds persoonlijke informatie vrij te geven, zoals identiteitsdocumenten of bankgegevens. De oplichters kunnen ze gebruiken voor het plegen van andere criminele feiten. 
Word je gevraagd om een klein bedrag aan administratie- of vrachtkosten te voldoen, wees dan meteen op je hoede. 

Zo noteerden we afgelopen weekend een aangifte van iemand die een jas wilde verkopen via het platform Marketplace (Facebook). De enthousiaste kandidaat-koper wilde alles meteen in orde maken, en bood een snelle afhandeling aan via Mondial Relay. Met een smoesje slaagde de oplichter erin achter de codes van zijn slachtoffer te komen. Gelukkig kreeg de verkoper net op tijd argwaan en liet hij zijn rekeningen blokkeren.

Diezelfde dag kregen we iemand over de vloer die een scooter te koop aanbood en hierover gecontacteerd werd via Messenger. Er werd getracht een deal te sluiten voor een overdracht via GLS, en met behulp van een valse link probeerde de oplichter om de verkoper 500€ af te troggelen. Wanneer de verkoper onraad ruikt en de deal afblaast, krijgt hij nog een bedreiging te slikken van de oplichter die zich dan uitgeeft voor iemand van de politie. 

Emotionele chantage

Oplichters trachten vaak op het schuldgevoel van hun slachtoffer in te spelen. In het laatste voorbeeld hierboven wordt het vertrouwen misbruikt dat het slachtoffer heeft in een betrouwbare instantie. Vaak wordt er ook emotionele chantage gebruikt, of wordt er gedreigd met (zogenaamd) juridische stappen wanneer men merkt dat het slachtoffer afhaakt. 

Whaling

Dit soort emotionele chantage is iets dat we ook vaak zien bij oplichting die gebeurt via 'whaling'. Hierbij krijgt het slachtoffer een  valse vraag om hulp die zogezegd van een vriend of familielid in nood komt, vaak via WhatsApp. 

382630 028 21 whaling newsroom nl 0d1aa2 large 1616072323

De afbeelding hierboven (bron: FOD Economie) illustreert de manier waarop 'whalers' te werk gaan. Afgelopen zaterdag mochten we een verklaring noteren van een dame die maar nipt ontsnapte aan een financiële domper van 4000 €. Ze gaf aan dat ze zoals in het voorbeeld hierboven, gecontacteerd werd door iemand die zich voor haar zoon uitgaf. Ze gaat mee in het verhaal en voldoet aan enkele bankverrichtingen. De bankinstelling vindt de transactie echter verdacht en blokkeert deze. De dame besefte pas dat ze het slachtoffer werd van oplichting toen ze haar zoon in levende lijve trof en deze haar vertelde geen contact gezocht te hebben. Met dank aan het snelle en correcte ingrijpen van haar bank, kon de oplichter geen duizenden euro's buitmaken. 

Laat je niet misleiden door een ogenschijnlijk betrouwbare uitleg van een vreemd voorval ("gsm in bad gevallen, mama"). Verifieer met wie je te maken hebt door het oude nummer van je familielid of vriend te bellen. Schrijf zeker nooit geld over zonder dat je je vertrouwde kennis hebt kunnen spreken!  

Algemene tips

Een gezonde voorzichtigheid bij een transactie op of via het internet is zeker aan te raden. Twijfel je ergens over? Zorg voor verificatie. Ofwel ga je te rade bij de instantie in kwestie, of raadpleeg een familielid of een collega als je het zaakje niet helemaal vertrouwt. 

Meer tips en info over specifieke methodes vind je via de website van SafeOnWeb