Senior van de maand februari

Ons maandelijks interview met een Leuvense senior was een uitgesproken boeiend gesprek met de 93-jarige Marcel Herregods, landbouwingenieur ... en nog veel meer!

We ontmoetten Marcel toevallig bij een borreltje op de Leuvense Kerstmarkt. De vlotte prater toonde spontaan dat hij nog heel wat in zijn mars heeft, We kregen prompt zijn CV met een lange staat van dienst en een indrukwekkende lijst van eretekens en onderscheidingen toegestuurd. Zo was hij o.m. Reserve Officier Topograaf Veldartillerie en Landmeter-Expert. Ook kregen we een lange lijst van zijn engagementen als voorzitter en bestuurslid en van zijn expertise bij talrijke organisaties, ook bij de Europese Unie (EU), de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) en de NATO. Voor zijn vele onderzoeken en vooral zijn inzet wereldwijd voor de verbetering van de bewaring van landbouwproducten, ontving hij talloze erepenningen, een ere-doctoraat aan de Universiteit van Boedapest en werd hij in eigen land geridderd in de Kroonorde en in de Leopoldorde.

Hij was onmiddellijk bereid om geïnterviewd te worden als senior van de maand. In januari '26 belde ik dus nieuwsgierig aan bij zijn woonhuis op de Petrusberg in Heverlee. Na een warm  welkom stak Marcel meteen van wal. Veel diende ik niet te noteren: Marcel had mij vooraf talloze van zijn publicaties bezorgd: de stamboom van zijn familie, een verslag van zijn vele buitenlandse reizen, een geologische studie van de wijk Petrusberg enz,,,

Veelzijdige persoonlijkheid en wereldburger

Marcel werd geboren in Meerbeke (Ninove) op 23 mei 1932 en wordt dit jaar dus 94 jaar, Samen met zijn echtgenote Juliette Abts uit Opvelp en zijn 3 zonen Jan, Bart en Koen, woonde het gezin op de Petrusberg in Heverlee. Na een lange ziekte is zijn beminde Juliette vier jaar geleden overleden aan de ziekte van Parkinson, Hij mist haar nog elke dag en steekt het niet onder stoelen of banken dat hij zich vaak eenzaam voelt, zeker nu ook zijn laatst overgebleven nicht overleden is, 

De 3 zonen zijn inmiddels gehuwd en hebben samen voor 7 kleinkinderen gezorgd, Marcel schrijft jaarlijks een nieuwjaarstoespraak voor hen met wijze woorden en gedichten. Zo blijft hij vitaal de toekomst tegemoet zien,

Marcel, zoon van een eenvoudige postbode uit Ninove, maar nog veel meer! 

In zijn familiegeschiedenis beschrijft Marcel met veel humor en trots, hoe ook zijn ouders en grootouders vitale, actieve mensen met een rijk gevuld leven waren. Enkele anekdotes over zijn vader Theofiel:

‘Gewend om thuis vroeg op te staan om de koeien te melken, stond hij iedere dag om 5 uur op om van de eerste trein en tram uit Brussel de post te gaan ophalen.’

‘Hij had geen last van kwade honden op zijn ronde door ze, naargelang het geval, te strelen, te negeren of hard aan te pakken.’ Ook een overval op een postzak vol geld, wist hij listig te voorkomen, De gekliste dieven ging hij persoonlijk opzoeken in de gevangenis, om ze te waarschuwen dat hij tijdens zijn legerdienst nog aan een worstelkampioenschap had meegedaan...Nadien ging hij wel de procureur een goed woordje doen voor hen, omdat ze die diefstal hadden gepleegd om noodlijdende mensen te helpen. Dat typeerde de sociale ingesteldheid van zijn vader. Tijdens zijn ronde als postbode heeft hij meerdere familieleden, soms vader en zoon die jaren in onmin leefden, weer bij mekaar gebracht, tot grote dankbaarheid van iedereen.

Ook als postbode kon Theofiel tijdens de bezetting de brieven voor de Duitse commandatuur onderscheppen. Die opende hij thuis met de stoom uit de kokende “moor”, om ze nadien zorgvuldig weer toe te plakken en de vermelde persoon te verwittigen, alvorens de brief te bestellen, 

Op het eind van de oorlog was hij verdacht, maar hij werd tijdig verwittigd door leden collaborateurs zelf. 

Na de bevrijding, in zijn kledij van postbode, met zijn armband van weerstander en gewapend met een revolver, bracht hij meerdere keren onbevreesd de te opdringerige, zeer woelige menigte tot kalmte.

Na de oorlog heeft hij geen ereteken als verzetsman aangevraagd en sprak hij niet meer over de oorlog. Kort nadien is hij jammer genoeg veel te vroeg gestorven aan een slepende ziekte.   

Vader Theofiel was een graag geziene gast bij de Ninoofse auteur Paul De Mont. De gesprekken met en verhalen over “Fiel de Facteur” komen op verschillende plaatsen voor in de toneelstukken van Paul De Mont. 

Minder spectaculair, maar even liefdevol, schrijft Marcel over het eenvoudige maar moedige leven van zijn moeder Joanna Stevens. De moeder van Joanna stierf tijdens de bevalling. Toen haar vader hertrouwde kreeg ze een nieuwe moeder en twee stiefbroers die zij als haar eigen haar familie zag.

Van zijn moeder erfde Marcel, en sommige van zijn kleinkinderen, de liefde voor muziek en poëzie.

Eerste leerjaren

De lagere school volgde Marcel tijdens de oorlogsjaren in Ninove. Dat was dagelijks 4 -5 km te voet door weer en wind op modderige wegen met wat boterhammen en warme koffie in een metalen kruikje dat in de klas aan de Leuvense Stoof kon opgehangen worden. Wanneer de vaders als seizoenarbeider naar Frankrijk waren, hadden de boerenzonen van zijn klas 's ochtends vroeg vaak al de koeien helpen voederen. Vanaf het tweede leerjaar was er elektriciteit thuis, daarvóór enkel verlichting met petroleumlampen. Daar heeft hij nog een exemplaar van bewaard.

Hij herinnert zich ook nog de spreuken die de schoolmeesters in de lagere school elke week op het bord schreven, zoals: Doe wel en zie niet om, Achter de wolken schijnt de zon en Ledigheid is het oorkussen van de duivel. In het derde leerjaar stond er op de eerste schooldag in grote letters: Horen, zien en zwijgen. 

Vanuit deze inspiratie heeft Marcel een bundel “Levenswijsheid” geschreven, een bonte verzameling spreuken, citaten en gedichten met een passende foto erbij.

Marcel schrijft zelf ook gedichten in de Japanse haiku-vorm. Hij vindt poëzie het best geschikt om je gevoelens bondig uit te drukken.  Zijn schrijfsels werden regelmatig voorgelezen aan de bewoners van het WZC De Wingerd, waar zijn echtgenote verzorgd werd.

Hoger onderwijs

Laten we even teruggaan naar zijn studententijd. Voor het hoger secundair onderwijs moest Marcel naar Geraardsbergen. De meeste medestudenten bleven na het basis- of lager secundair onderwijs thuis op de boerderij of gingen in Brussel werken bij de Spoorwegmaatschappij of De Post; de besten van de klas werden bediende of onderwijzer. Marcel had gelukkig een oom die in Holsbeek woonde, Hij kon daar op kot gaan om in Leuven te kunnen studeren voor landbouwingenieur. Van de 44 eerstejaars slaagden uiteindelijk slechts 18 studenten, Om de 4 weken ging hij naar huis in Ninove met de trein, met autostop of met de fiets (zonder versnellingen!).

Net afgestudeerd overleed zijn vader op 58-jarige leeftijd. Toen al was Marcel zich bewust van de kansen die hij had gekregen om te mogen studeren, Dat heeft hem ertoe aangezet om zich in zijn verdere leven  sociaal te engageren in de samenleving, voor de landbouw in het bijzonder. Vaak trok hij er 's avonds nog op uit naar fruitkwekers met een defecte koelkamer in Kersbeek-Miskom of Meensel-Kiezegem.

Vermaard Wetenschappelijk Onderzoek

Na zijn legerdienst startte Marcel zijn indrukwekkende carrière met wetenschappelijk onderzoek naar de bewaring van fruit en groenten bij het Tuinbouwinstituut van Vilvoorde. Dankzij het na-oorlogse Marshall-plan was er ruimte voor fundamenteel onderzoek naar het rijpingsmetabolisme en het gebruik van de allernieuwste bewaartechnieken.  Zo lukte het hem om in gasdichte koelruimtes bij een ultralaag zuurstofgehalte appelen een jaar lang kwaliteitsvol te bewaren, Dit onderzoek werd zijn passie. Het Belgisch onderzoek wekte veel belangstelling in het buitenland. In 1991 werd Marcel verkozen tot voorzitter van de Internationale Commissie Postharvest Biology and Technology ISHS (International Society for Horticultural Science).

Vanuit die functie gaf hij lezingen aan universiteiten en organisaties in binnen- en buitenland, tot in de Verenigde Staten en Japan. Zijn expertise werd gevraagd bij talloze projecten, ook bij de Europese Unie, de FAO en de NATO. Hij werd uitgenodigd voor congressen in 39 verschillende landen en publiceerde meer dan 500 wetenschappelijke artikels. Dat leverde hem o.m. een eredoctoraat aan de Universiteit van Boedapest op. In 1988 organiseerde hij het vierjaarlijkse Postharvest symposium hier op de Campus Arenberg met 220 deelnemers uit 36 verschillende landen. 

Wereldburger

Naast deze wetenschappelijke successen geniet Marcel bovenal van de vele trouwe vriendschappen die zijn overgebleven uit die vele buitenlandse reizen en contacten. Hij vertelt met veel humor boeiende anekdotes over de verschillende eet- een leefgewoontes in landen als Armenië, China, Rusland, Vietnam, Zuid-Afrika, enz.  Die heeft hij neergeschreven in een bundel Merkwaardige belevenissen tijdens reizen in Oosterse landen, met de gepaste foto's erbij. In deze publicatie benadrukt hij dat de vele contacten met de tradities en gewoonten in vreemde landen hem leerde ze beter te kennen en te begrijpen. Met zijn publicatie hoopt hij een bijdrage te kunnen leveren tot meer waardering en onderling begrip in onze huidige multiculturele samenleving. 

Hij vertelt gretig enkele grappige situaties:

*Bij aankomst op de luchthaven van Moscou begreep hij niet dat zijn begeleider recht op hem afkwam. Hij kon die omhooggehouden bordjes met zijn naam op immers niet lezen in het Russisch!

*In Jerevan, Armenië, verliep de aankomst nogal verward, De bagage werd op stootkarren aangebracht en op een hoop gestort. De bagage van arbeiders die terugkeerden van West-Europa, bestond immers veelal uit gelijkaardige, dikke, ronde balen met een wit laken samengebonden.

*In Rusland kreeg hij tot driemaal toe een goed gevulde kom soep. Bleek dat het tot de gastvrijheid behoort dat een gast die zijn bord volledig leeg eet, nog honger heeft. Van zodra Marcel zijn bord leeg was, kreeg hij prompt de aardappelen op het bord van zijn tafelgenoot overgeschept.

Ook herinnert hij zich de zeer unieke sfeer op een treinrit in Duitsland: dat was een paar dagen na de Val van de Muur en die trein zat vol passagiers die voor het eerst van Oost- naar West-Duitsland konden reizen, Bij elke stopplaats zag hij blije, maar ook schrijnende taferelen zoals een moeder met haar dochter van 12 jaar die voor het eerst haar grootmoeder in de armen kon sluiten,

Geschiedenis, geologie en fossielen

Verder bleef Marcel nieuwsgierig en actief op andere domeinen zoals geschiedenis, geologie en het verzamelen van fossielen. Hij schreef hierover 2 boekjes: De Aarde: ontstaan en evolutie en De Petrusberg en Omgeving. Daarmee verraste hij zijn geburen tijdens het jaarlijkse buurtfeest van de Petrusberg.

Eigen tuin

Naast al deze intellectuele arbeid kan Marcel ook fysiek niet stilzitten. In zijn grote tuin vermaakt hij zich met zaaien, stekken, planten en maaien. Kersen en vijgen verwerkt hij tot confituur en van zijn druiven maakt hij wijn. Naast appelen en peren, teelt hij pruimen, perziken, kiwibessen, mispels, Japanse wijnbessen, kweeperen, josta's, moerbeien, vijgen, noten, tomaten en pompoen.

Om de 2 weken maakt hij een grote ketel soep met talrijke groenten en een handvol walnoten van eigen kweek die hij in de diepvries bewaart. Voor hem is dat een welgekomen bezigheidstherapie.  Handenarbeid helpt hem zijn angsten en verdriet te vergeten. En luidop vraagt hij zich af of het die veelgeprezen walnoten zijn die hem geholpen hebben om er op 93-jarige leeftijd nog zo goed uit te zien. 

Marcel verpacht een deel van zijn kersentuin aan de Boeren Compagnie van de Abdij van Park. Daar kunnen leden met een abonnement groenten, bloemen en fruit komen plukken. De gesprekjes met de gezinnen die daar komen plukken, helpen hem zijn eenzaamheid te doorbreken.

Mantelzorger

Momenteel beseft Marcel tevreden dat hij, dankzij zijn mooie, lieve en goede echtgenote, een mooi leven heeft gehad, samen met zijn 3 zonen en 7 kleinkinderen. Met haar charme en vriendelijkheid veroverde zijn echtgenote de harten van vele mensen, ook tijdens de verre reizen waar zij Marcel vergezelde. Waar harten spreken, verschillen verbleken, citeert hij.

20 jaar geleden is zijn echtgenote ziek geworden met Parkinson symptomen van Parkinson en slikproblemen. Vanaf dan werd Marcel mantelzorger, in goede en kwade dagen. De reportage van de www.TVZorg.be werd in verschillende seniorenverenigingen vertoond. Zijn echtgenote Juliette belandde in een rolstoel, werd nadien bedlegerig en werd de laatste 4 jaar van haar leven verzorgd met sondevoeding in het Woonzorgcentrum De Wingerd. Wanneer hij op bezoek kwam en zij stil naast elkaar hand in hand zaten, bleef zij hem steeds blij, gelukkig aanstaren. Voor de huiskrant van De Wingerd schreef Marcel verschillende treffende artikels.

Verlies maakt eenzaam

Na het overlijden van zijn echtgenote 4 jaar geleden en het verlies van zijn laatste nicht onlangs sloeg de eenzaamheid hard toe. Zijn kinderen hielpen hem om zich in te schrijven bij diverse seniorenverenigingen. Voor een alleenstaande 93-jarige is het echter niet zo evident om zich daar direct thuis te voelen. Hij adviseert de bestuursleden om daar extra aandacht aan te geven. Gelukkig heeft hij nog 3 vriendinnen die hij regelmatig blijft ontmoeten in de herberg In De Molen in Bierbeek. Omdat zijn echtgenote en de echtgenoten van die vriendinnen zijn overleden, is het gezelschap wel heel klein geworden. Maar die wekelijkse babbels betekenen heel veel voor hen allemaal.

Terwijl de vrienden- en familiekring steeds kleiner wordt, komt er toch weer hoop en nieuw leven: Marcel kreeg zonet een eerste achterkleinkind!

Levenservaring en wijsheid

Om af te sluiten wil Marcel graag zijn levenswijsheid met ons delen. Hij verwoordt die jaarlijks in een kersttoespraak voor zijn kinderen en kleinkinderen. Kernbegrippen daarin zijn:

Koester, zolang die er nog zijn op late leeftijd, nabije vriendschap.

Wees mild en heb mededogen voor de anderen.

Wees ook mild voor jezelf.

Blijf hoopvol, positief en tevreden voortgaan op je levensweg.

Stop met vechten tegen een situatie waar je toch geen greep op hebt.

Verlies verwerken vraagt een periode van geduld en wachten.

Geniet elke dag van kleine dingen.

Via deze weg wil Marcel de vele lieve vrienden bedanken die hij in zijn leven heeft mogen ontmoeten en die hem zo veel vriendschap en liefde hebben gegeven. Hij staat stil bij zijn eigen eindigheid, maar die boezemt hem geen angst in.

Zoals Guido Gezelle besluit hij: Dat de allerhoogste u zegene, want met 93 jaar, komt de avond nabij, voor mij. 

Maar die avond lijkt mij nog veraf. Marcel doet mij kwiek uitgeleide, en verwent mij met een pot zelfgemaakte vijgenconfituur en een portie verse pannenkoeken!

Rit Van Hoof