Flory Vloerbergs is de senior van de maand oktober 2024

De eerstvolgende activiteit waarop Flory ons graag uitnodigt, vindt plaats op zaterdag 23 november, namelijk het totaalspektakel de Leivesen achteneun in den teooter van Leive mei ne kwis kwis en tonieël. En den teooter, voor wie dit niet moest doorhebben, is de stadsschouwburg in de Bondgenotenlaan of in het Leives de Stoosestroot. 

Van de Brisselsestroot

Flory werd in juli 1945 geboren in de Brusselsestraat of de Brisselsestroot zoals zij zelf zegt. "We woonden in het huis van bompa Philippe Vloebergs”, vertelt Flory. “In de woning had bompa een winkel met glas, porselein, kaders. Mama baatte de zaak uit. In die naoorlogse periode was er niet veel vraag naar luxeproducten zoals porselein en kaders, maar iedereen was wel op zoek naar glas voor nieuwe ramen. Pa was dan ook druk bezig om die overal te plaatsen. Om ramen en glas ter plaatse te brengen maakte hij gebruik van een stootkar. Dat heeft hij verschillende jaren gedaan. Daarna kon hij bij een toen nog door en door Leuvens bedrijf aan de slag namelijk Artois of den Artoos.” 

Straathistories Brusselsestraat

Van die maanden en jaren kort na de oorlog herinnert Flory zich nog het volgende : “Ik zat dikkes up e schabèlleke, boeëten on de veidei van de winkel, noo d’ otos te kieken soome mei bompa. In doënen toëd reien er nog ni veil vwatiere, uegstes e stik of 10 par dag. ’s Ooves wid de lantêrel ongestouke dei de lantêrelman mei nen ieële lange stok woodat van bouven e vieke brandde. Schoins ouver ons oeës stond er zue nen lantêrel. Stadswooter aane me nog nitte.  Up de keur stond een wooterpump. Ons ma moest elken dag mei een grute kroeëk noo et twidde verdiep woo da studente lozjeide.” Herinneringen aan een straat met amper auto’s, gaslantaars die ’s avonds werden aangestoken door middel van een lange stok met lont, geen stadswater in huis maar water halen uit de pomp in de straat. En in de winter als de pomp bevroren was, werd er wat krantenpapier rondgebonden dat in brand werd gestoken om de pomp te ontdooien. Deze en nog veel meer verhalen en foto’s zijn ook terug te vinden in de ‘Straathistories Brusselsestraat’ , een uitgave van de erfgoedcel Leuven. 

Hart voor toneel ...

Flory bleef tot haar twaalfde wonen bij haar bompa. Toen hij stierf en het huis verkocht werd, verhuisde de familie naar Wilsele. In 1966 trouwde ze en bouwden ze in de Guido Gezellelaan in Herent. “Maar ik woon écht op de grens met Leuven”, zo zegt ze er snel bij. Ook de band met Leuven bleef altijd heel hecht. “In mijn vrije tijd speelde ik toneel. Mijn ouders waren actief in een toneelgezelschap en op mijn vijftiende was ik daar ook begonnen. Ik volgde zelfs dictielessen voor een mooie uitspraak want de opvoeringen - 4 keer per jaar was er een voorstelling in de schouwburg - waren in het algemeen Nederlands, niet in het Leuvens. Toen er kinderen kwamen werden de toneelactiviteiten even stopgezet, maar later toen de zoon en dochter groter waren toch weer hervat.”

... en het Leives

Toneel werd dus een rode draad door het leven van Flory, maar het Leives dialect had haar ook nooit losgelaten. “Mama was actief bij de Akademie van het Leives en spoorde mij aan om in het bestuur te komen. Deze vereniging ontstond begin jaren 90 toen enkele Leuvenaars die regelmatig samen kwamen merkten dat heel wat woorden en uitdrukkingen van vroeger in onbruik begonnen raken. Zij meenden dat de Leuvense volkstaal een belangrijk erfgoed is dat niet verloren mocht gaan en wilden via verschillende activiteiten de kennis en het gebruik ervan aanmoedigen.” Gelet op het groot aantal Leuvenaars dat zich al snel bij de vereniging aansloot en de interesse voor de activiteiten van de Akademie, was dit een ideaal dat door velen werd gedeeld. “Die belangstelling voor het Leives is de voorbije jaren zeker niet afgenomen!”, aldus Flory. In 2003 werd ze voorzitter van de Akademie. Toneel spelen kon ze al, maar als derekteir van de Akademie bewees ze ondertussen dat ze nog wel meer in haar mars had. 

Leivesen achteneun in den teooter van Leive mei ne kwis en tonieël

“Ieder jaar organiseren we een Leivesen achteneun in den teooter van Leive mei ne kwis en tonieël", vertelt ze. Uiteraard speelt Flory zelf mee in het toneelstuk. Ook toneelstukken schrijven, de regie op zich nemen, een gans team voor en achter de schermen aansturen, publiciteit maken, hoort bij haar rol als voorzitter. De toneelopvoeringen in het Leives hebben vaak een link met echte Leuvenaars of gebeurtenissen, zelfs de 16° eeuwse anatoom Vesalius passeerde al eens de revue, ook een stuk van de Franse toneelschrijver Molières werd op Leuvense leest herschreven. Doorspekt met humor uiteraard.  “Onze Leivese kwis en het toneel laten de schouwburg elk jaar opnieuw vol lopen. Mag ik nog even aanstippen dat aan de kwis vorig jaar onder meer werd meegedaan door Louis Tobback die héél goed Leives kent, Myriam Fannes, Dirk Vansina, onze vroegere deken Dirk De Gendt. Zij zouden er in november dit jaar opnieuw bij zijn”, zo probeert Flory geïnteresseerden warm te maken voor de hoogdag van haar Akademie. 

Gespreksavonden rond de Leivense stouf 

Ook de gespreksavonden rond de Leivense stouf hebben een trouw publiek. “Enkele keren per jaar zitten we in een zaaltje van het Oratoriënhof met één of meerdere interessante sprekers rond de Leuvense stoof om naar hun verhalen te luisteren. We hadden bekend sportcommentator en regiogenoot Michel Wuyts al te gast samen met Leuvenaars Jokke ‘van de Pelle’ Dewit en Kamiel ‘Kabel’ Geets die beiden met hun motor meereden in de koers en zorgden dat de VRT mooie televisiebeelden in de huiskamer kon brengen. Ook Germaine van ‘Inn ’t Joor 1’ , het kleinste café van Leuven, bracht een boeiend verhaal in het Leives. Voor deze avonden moet je er wel snel bij zijn. Want er kunnen maar 45 personen binnen in het zaaltje.” 

Tal van andere inititiatieven

En Flory blijft maar verder vertellen over de initiatieven om het Leives onder de aandacht te houden. “Met een Leivese kwis trekken we naar senioren en scholen waar we foto’s tonen van Leuven vroeger en nu en laten raden wat een bepaald woord of uitdrukking betekent. De mis in ’t Leives doet elk jaar de St-Pieterskerk vollopen. Vier keer per jaar verschijnt ons tijdschrift ‘Ons Leives’ , uiteraard volledig in het Leuvens dialect. Wie sommige woorden hieruit niet mocht verstaan, kan die opzoeken in de ‘diksjonêr van ’t Leives’ , één van onze publicaties. Op onze website wordt ook elke dag een ‘woud van den dag’ gezet met wat uitleg.” 

En Leivese straatnaamborden

Eén realisatie wil Flory graag nog eens met fierheid onder de aandacht brengen. “Op vraag van onze vereniging werd in vele Leuvense straten naast het klassieke straatnaambord ook een bord met de straatnaam in het dialect gehangen. Ondertussen hangen op een honderdtal plaatsen Leivese straatnaamborden.” Weet u de Boemmekes, de Gruete Met, den Belvie, de Stooseploits, de Ieëversestroot, de Gieelenhof, de Kattestroot, de Sjipstroot en Zjieeskesbuem te situeren?

Of het Leives dialect binnen een paar generaties nog zal gesproken worden is maar de vraag. Aan Flory en haar secretooris Hugo, onderderekteir Marc, penningmister Myriam, arsjevoores José, man van de redakse Edyy en leden van’t bestier Yvo en Chantal zal het in elk geval niet gelegen hebben.