Jean-Michel Le Moine weldra niet langer het gezicht van de 'Crim'

Hij is ongetwijfeld een van de bekendste rechercheurs van onze organisatie. Over enkele dagen nemen we evenwel afscheid van de hoofdcommissaris. "De Crim en ik, dat was liefde op het eerste gezicht", vertelt Jean-Michel Le Moine ons met de glimlach. 

Na opvoeder en criminoloog te zijn geweest, begon hij in 1989 zijn loopbaan bij de Gerechtelijke Politie van Brussel. Die heeft hij nooit verlaten en in 2007 werd hij uiteindelijk de baas van OA6 (of 'Crim'). 

Gezien zijn familieachtergrond leek hij nochtans niet voorbestemd voor een job bij de politie. “Er was niemand in de familie die bij de politie werkte, maar ik zorgde veel voor mijn broers en zussen en als kleine jongen had mijn grootmoeder me een sheriffster gegeven die ik met trots droeg. Ik weet nog dat ik tijdens het spelen altijd aan de kant van de politie stond”, herinnert hij zich. 

Maar het was vooral de drang naar rechtvaardigheid die hem in die richting heeft gedreven. "De jaren 80, dat was de tijd van de Bende van Nijvel, de CCC en de champignonmoord. Ik had onder meer minister Gol aangeschreven om hem te laten weten dat ik bereid was om in dienst te gaan. Voor mij is het leven van anderen een ultieme waarde en het niet krijgen van antwoorden na een overlijden is een kwelling voor de familie. Dat verzwakt het sociale weefsel en uiteindelijk gaan we zelfs degenen verdenken van wie we houden." 

Nadat hij op 29-jarige leeftijd in dienst was getreden bij de politie, was zijn eerste zaak meteen een succes. "Het ging om een seriemoordenaar die een honderdtal personen had aangevallen." Ik wil niet pretentieus overkomen, maar de baas zei me destijds: "Als ik kon, zou ik je klonen", lacht Jean-Michel. 

Wanneer het gaat om de kwaliteiten van een goede rechercheur denkt hij in de eerste plaats aan gevoeligheid, empathie en het vermogen om te luisteren. "Bij een ondervraging moet je kunnen doseren, de tijd nemen en stapje voor stapje te werk gaan. En altijd met respect handelen. Ik probeer me zoveel mogelijk te verplaatsen in de mensen, of het nu gaat om slachtoffers of om daders. Een misdaadonderzoek is een menselijk avontuur. Je brengt vele uren door met de verdachten en deelt ook veel met de burgerlijke partijen. Je dringt echt door in de intimiteit van de mensen." 

Het onderzoek van a tot z volgen 

De Crim bestaat momenteel uit een afdeling van 65 leden, georganiseerd rond drie teams van een vijftiental personen, versterkt door andere FGP's. "Het werk van rechercheur gaat van de afstapping ter plaatse, de verhoren, de reconstructie van de feiten en de vergaderingen met de behandelende magistraat tot de apotheose met het hof van assisen. Een rechercheur is in zekere zin een Zwitsers zakmes, je zou zelfs kunnen spreken van haute couture", aldus Jean-Michel Le Moine. 

De dienst behandelt jaarlijks 15 tot 20 dossiers. "Ik heb in ongeveer 200 tot 300 dossiers moeten werken want we ontvingen er meer kleinere toen ik hier begon. Tegenwoordig nemen de onderzoeken meer tijd in beslag, met tal van interne en externe partners: labo, CCU, experts in sociale media, voertuiganalyse enzovoort", zo legt de hoofdcommissaris uit. “We werken in team en ieder heeft zijn favoriete domein zoals beeldanalyse of telefonie. Soms zijn er immers meer sporen op sociale media dan op een plaats delict. Het is daarom dat zoveel verdachten proberen hun telefoon te vernietigen zodra we aankomen.” 

Talloze herinneringen 

Een van de meest opmerkelijke herinneringen van Jean-Michel is een dubbele moord, met één dag verschil, door dezelfde dader. Het eerste slachtoffer werd bij de opening van zijn winkel met messteken om het leven gebracht, terwijl het tweede op een parking met een Engelse sleutel werd gedood. Het doel was om de diefstal te vergemakkelijken. "We vonden snel DNA en hadden een verdachte in het vizier. Elke dag volgde ik hem op straat. Tot we uiteindelijk voldoende bewijzen hadden om hem te arresteren. Daarna volgde het assisenproces en viel het verdict van 30 jaar gevangenisstraf. Dat is het enige proces waarbij ik heb gezien dat de burgerlijke partijen en de familie van de dader elkaar in de armen namen. Ze vonden elkaar in hun verdriet." 

Een van de zwaarste momenten: de zaak van een jonge vrouw die dood in haar woning werd teruggevonden en wier ex-vriend nooit schuldig werd bevonden, terwijl zijn DNA op het moordwapen was aangetroffen." De ouders hebben nooit geklaagd, maar zijn uiteindelijk gestorven van verdriet en eenzaamheid ... Ik kan maar moeilijk accepteren dat deze levens zijn verwoest door jaloezie en hebzucht. Geen enkele reden ter wereld rechtvaardigt het nemen van een leven", betreurt Jean-Michel. 

Een hechte familie 

Jean-Michel Le Moine had al met pensioen kunnen gaan. Wat hem motiveerde om toch tot zijn 67e te blijven? De wil om antwoorden te geven aan de burgerlijke partijen die hem zelfs lang daarna nog dankbaar zijn. "Op een dag stond de zoon van een slachtoffer me op te wachten. Ik was op mijn hoede toen hij mijn naam noemde en ik zijn postuur zag. En toen omhelsde hij me. Hij wou me gewoon bedanken voor het werk dat ik had verricht in verband met de moord op zijn moeder. Maar het gebeurt ook in de andere richting. Morgen ga ik bijvoorbeeld eten met de zoon van iemand die ik in de gevangenis heb laten opsluiten", zo vertelt hij. 

Ook het feit dat de Crim een hechte familie vormt, heeft haar toekomstige ex-baas gedreven om door te gaan. "Ik zie hen vaker dan mijn dochters die arts zijn en het dus erg druk hebben. Binnen het team weet ik wie er gaat bevallen, wat ze in het weekend doen ... Ik heb zelfs aangeboden om een collega te helpen in haar tuin. Het zijn prachtige mensen en ik geniet er elke dag van om met hen samen te werken." 

Jean-Michel is tevreden over zijn parcours. "Ik werd omringd door buitengewone personen die vanaf het begin in mij geloofden. Ik heb veel geleerd dankzij een baas die me onder zijn vleugels nam voordat ik op mijn beurt chef werd. In het begin was het niet makkelijk om geaccepteerd te worden, maar ik kon rekenen op een formidabel team." 

Wat met de opvolging? Louise Meire is de commissaris die Jean-Michel Le Moine zal opvolgen. "Ik heb veel respect voor haar. Voor mij is ze de geknipte persoon voor deze job. Ze heeft bij de politiezone Zuid gewerkt en draaide anderhalf jaar mee als mijn back-up, dus ze kent het werk en het team." 

Ze voegt zich bij de 40% vrouwen van de Crim die een echte meerwaarde bieden, met name tijdens verhoren. "Ze bieden een andere, meer volwassen kijk en zijn terughoudender. Ik vind hen opmerkelijk", besluit Jean-Michel Le Moine.