SKY ECC vijf jaar later: de resultaten van vijf jaar onderzoek met SKY ECC-data
Bijna vijf jaar geleden, op 9 maart 2021, werd de grootste politieoperatie ooit in ons land uitgevoerd: meer dan 200 simultane huiszoekingen in een dossier naar een criminele organisatie die ervan verdacht wordt beveiligde telefoons ter beschikking te stellen van het criminele milieu.
Vandaag geven het Federaal Parket, de Federale Politie en het parket Antwerpen een overzicht van de resultaten van vijf jaar onderzoek met SKY ECC-data en van de veranderingen die het kraken van deze geëncrypteerde berichtendienst teweeggebracht heeft.
Wat voorafging…
Eind 2018 werd door het Federaal Parket een opsporingsonderzoek geopend naar aanleiding van de verschillende zogenaamde ‘cryptofoons’ die in onderzoeken over heel België bij leden van criminele organisaties werden aangetroffen. Het ging over gsm-toestellen met de encryptiesoftware van SKY ECC, gecommercialiseerd door een organisatie die opereerde vanuit Canada en de Verenigde Staten. Op deze toestellen waren alle applicaties geblokkeerd, behalve die van SKY ECC zelf, en konden geëncrypteerde geschreven of ingesproken berichten en foto’s verzonden worden naar een andere dergelijk toestel. Het onderzoek werd gedaan door de Federale Gerechtelijke Politie Antwerpen. In juni 2019 werd een onderzoeksrechter van de rechtbank van eerste aanleg in Antwerpen gevorderd.
Specialisten van de FGP Antwerpen, aangevuld met andere FGP-experten en partners uit binnen- en buitenland, zetten in het kader van dit dossier alles op alles om de encrypties te kraken. In een eerste fase werd de communicatie onderschept en opgeslagen. Met grondig speurwerk, doorgedreven internationale samenwerking en het bijeenbrengen van bijzondere expertise werden de versleutelde communicaties zoveel mogelijk ontcijferd. Eind 2020 was er een kantelpunt: de ontcijfering verliep voldoende vlot om alles in gereedheid te brengen om een tweede fase op te starten. Vanaf half februari 2021 kon een team van een tachtigtal speurders en magistraten de inhoud van de leesbaar gemaakte berichten live meelezen. Prioriteit werd gegeven aan de berichten waaruit mogelijk levensgevaar bleek (threat to life).
9 maart 2021
In de ochtend van 9 maart 2021 werden meer dan 200 simultane huiszoekingen uitgevoerd door zo’n 1600 politieagenten in heel België, maar vooral in en rond Antwerpen en daarnaast ook in Brussel, Luik, Charleroi, Oost-Vlaanderen, Limburg, …. De gerechtelijke actie concentreerde zich in België op het neerhalen van de SKY ECC-infrastructuur, het oprollen van het distributienetwerk en de inbeslagname van het crimineel vermogen van de verdelers. Er werden zoveel mogelijk SKY ECC-toestellen in beslag genomen bij de geselecteerde gebruikers die geïdentificeerd waren.
In de weken en maanden nadien, werd een groot aantal nieuwe dossiers opgestart, nadat nieuwe strafbare feiten vastgesteld werden in de chatberichten. Er werden ook tientallen navolgende processen-verbaal in lopende strafonderzoeken opgemaakt. Deze dossiers werden autonoom behandeld door de verschillende betrokken parketten. Er werd wel een nationale coördinatiestructuur opgericht.
Vijf jaar later
Vijf jaar later zijn er maar liefst 673 gerechtelijke dossiers waarin SKY ECC-data een rol spelen of gespeeld hebben: 470 dossiers werden nieuw opgestart en 203 al lopende dossiers werden verrijkt met gegevens uit SKY ECC. In totaal heeft de Federale Gerechtelijke Politie 4 923 mogelijke verdachten geïdentificeerd in deze dossiers.
In aan SKY ECC gerelateerde dossiers werd de afgelopen vijf jaar 224 290 029 euro in beslag genomen. 1206 personen werden veroordeeld, voornamelijk voor drugs en daarna geweld, witwassen, corruptie, schending beroepsgeheim, wapens. Rechters hebben in totaal 3 684 jaar aan gevangenisstraffen uitgesproken in 178 rechterlijke uitspraken.
Een heel aantal dossiers zal nog voor de rechtbank gebracht worden of zijn in de fase van beroep. En er worden nog steeds nieuwe dossiers opgestart.
Wat na SKY ECC?
Het beheer van een dergelijke complexe operatie heeft duidelijk aangetoond dat een zeer hoge mate van specialisatie vereist is. Internationale criminele organisaties maken gebruik van de nieuwste technologieën, ook om te communiceren. De ‘big data’ die door die nieuwe technologieën worden gegenereerd, vereisen ook aan de politie- en justitiezijde de juiste technologieën voor het ontsluiten en beheren van die informatie enerzijds en een adequaat wettelijk kader anderzijds. De kolossale illegale bedragen die worden gegenereerd en witgewassen, vereisen een verdere investering in de ‘follow the money’-aanpak. In deze materie gespecialiseerde politiemensen en magistraten zijn nu meer dan ooit een must.
