Belgische resultaten van Europese politieoperatie tegen synthetische drugs

Eind 2024 richtte Europol een taskforce op om de productie en distributie van synthetische drugs in de hele EU aan te pakken. In het kader van deze taskforce en onder meer op aangeven van de Belgische Federale Gerechtelijke Politie werd een onderzoek gestart naar de grootschalige invoer van precursoren vanuit China en India, dat zijn chemische stoffen die gebruikt kunnen worden om synthetische drugs te produceren. 

Uit het onderzoek bleek dat een crimineel netwerk enorm grote hoeveelheden precursoren invoerde en stockeerde in Polen, om van daaruit verder te verdelen naar verschillende locaties over heel Europa, waaronder België. Daarnaast hield het criminele netwerk zich onder meer ook bezig met witwasactiviteiten om zijn illegale activiteiten te financieren. 

Bedrijven in Polen

De operationele structuur van het criminele netwerk was complex: zeven bedrijven in Polen faciliteerden de import en distributie van precursoren. Grote hoeveelheden chemicaliën, die ook in de legale industrie gebruikt kunnen worden, kwamen via verschillende landen de EU binnen en werden naar Polen gebracht. Daar werden ze herverpakt en/of verkeerd gelabeld om de distributie naar de verschillende productielocaties voor synthetische drugs te vergemakkelijken.

Er werd op hoog niveau gecoördineerd tussen de verschillende criminele groepen in EU-landen. Soms was één groep niet alleen verantwoordelijk voor de levering van precursoren op een bepaalde locatie, maar ook voor de productie van de synthetische drugs in een illegaal labo.  

Resultaten 

In de loop van het onderzoek werden in verschillende landen meer dan 50 leveringslocaties geïdentificeerd en 16 opslagplaatsen gevonden. Maar liefst 1 000 ton chemicaliën werd in beslag genomen. 

In totaal werden 24 drugslaboratoria ontmanteld, waarvan 9 in België in de provincies Antwerpen, Limburg, West-Vlaanderen en Henegouwen. 

Er vonden meer dan 100 huiszoekingen plaats en 85 arrestaties, waarvan 37 in België. 

Het criminele netwerk waarop dit onderzoek zich richt bestaat voornamelijk uit Poolse en daarnaast ook enkele Belgische en Nederlandse onderdanen, die allen actief waren in de verschillende criminele groepen.  

Er werd in totaal een half miljoen euro in beslag genomen, luxevoertuigen, vastgoed en 3 559 kg en 982 liter synthetische drugs, waaronder cathinon, MDMA en amphetamine. In België werd onder meer 917 liter amfetamineolie in beslag genomen. 

Meer dan 120 000 liter chemisch afval werd aangetroffen. 

Eric Snoeck, commissaris-generaal van de Federale Politie: "Deze grootschalige operatie toont aan dat Europese politiesamenwerking concrete resultaten oplevert. Dankzij de erkende expertise van de Belgische Federale Politie, en in het bijzonder haar gerechtelijke pijler, in combinatie met een nauwe samenwerking met Europol en onze Europese partners, hebben we de criminele netwerken geraakt waar het het meest pijn doet: aan de bron, door de chemische precursoren te blokkeren. Zo verzwakken we de georganiseerde misdaad duurzaam en versterken we de veiligheid van de hele Europese Unie." 

Giftig afval - de milieukosten van synthetische drugs

De criminele activiteiten genereerden een aanzienlijke hoeveelheid giftig afval, dat ofwel op de productielocaties werd opgeslagen ofwel werd geloosd, wat grote milieuproblemen veroorzaakt. Illegale laboratoria voor synthetische drugs (amfetamine, methamfetamine, MDMA, cathinonen) genereren afvalvolumes die 5 tot 30 keer groter zijn dan het eindproduct. Het afval bestaat uit duizenden liters oplosmiddelen, zuren, basen en reactieresiduen voor één enkele productierun.

Wanneer dit afval op de grond, in beken of riolen wordt gedumpt, kan het de pH-waarde en het zuurstofgehalte aantasten, waardoor bodemorganismen, vissen en ongewervelde waterdieren sterven en de lokale voedselketens worden verstoord. Het grondwater kan jarenlang of zelfs decennialang verontreinigd blijven. Daarnaast worden in de productielocaties mensen, omwonenden, hulpverleners en buren blootgesteld aan hoge concentraties giftige, bijtende, brandbare en soms explosieve chemicaliën. 

EU-inspanningen tegen de productie en distributie van synthetische drugs 

In de EU-dreigingsevaluatie van ernstige en georganiseerde criminaliteit (EU SOCTA) 2025 wordt de productie van en handel in synthetische drugs aangemerkt als een snel toenemende dreiging. De productie varieert van industriële installaties tot een groeiend aantal kleine, mobiele laboratoria. Criminele netwerken maken systematisch gebruik van legale bedrijfsstructuren om chemicaliën en apparatuur te verkrijgen, vaak via legitieme farmaceutische en chemische toeleveringsketens die niet op de hoogte zijn van het criminele karakter van de aankopen. 

De Europese Commissie heeft de reactie van de EU op de groeiende dreiging van synthetische drugs en hun precursoren versterkt door middel van het EU-actieplan tegen drugshandel 2026-2030, dat in december 2025 is aangenomen. De belangrijkste maatregelen zijn gericht op het dichten van mazen in de wetgeving inzake designerprecursoren en het evalueren van het EU-rechtskader inzake drugshandel. Het plan beoogt onder meer de rechtsstructuren te versterken, de controle op precursoren aan te scherpen en criminele toeleveringsketens te verstoren, waardoor de veiligheid in de hele EU wordt verbeterd.