Samen tegen pesten op school
Pesten op school of via sociale media kan grote gevolgen hebben voor de slachtoffers. Naar aanleiding van de Internationale Dag tegen Pesten op School is het belangrijk eraan te herinneren dat iedereen een rol te spelen heeft om het fenomeen te voorkomen, te detecteren en te bestrijden.
Waakzaamheid en solidariteit blijken meer dan ooit essentieel tegen pesten op school. Enkele tips van onze experts.
Artikel 237 van het nieuwe Strafwetboek omschrijft pesten of belaging als: "Het opzettelijk ernstig verstoren van de rust van een persoon, zelfs al is het eenmalig of bestaat het uit een enkele handeling terwijl men wist of had moeten weten dat men door dit gedrag de rust van die bewuste persoon ernstig zou verstoren. "
Sinds de invoering van het nieuwe Strafwetboek is er een belangrijke evolutie. "Het is voortaan niet meer noodzakelijk om een herhaling van de feiten aan te tonen. Eén enkele handeling kan volstaan om een misdrijf te vormen wanneer ze de rust van het slachtoffer ernstig verstoort en wanneer het opzet of het schuldig verzuim van de dader vaststaat", zo verklaart commissaris Christophe Axen, hoofd van de Regional Computer Crime Unit (RCCU) van Luik.
De straffen kunnen variëren van een werkstraf tot een gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar. "Bepaalde situaties kunnen leiden tot een verzwaring van de verantwoordelijkheid van de dader: wanneer het slachtoffer minderjarig is, zich in een kwetsbare toestand bevindt, als de dader gezag uitoefent, een vertrouwensrelatie met het slachtoffer heeft of wanneer de feiten door meerdere personen tegelijk worden gepleegd. "
De essentiële rol van getuigen
Getuigen spelen een doorslaggevende rol bij pesten. "Pesten werkt door de kracht van de groep. Getuigen moeten tot reactie worden aangezet, zij kunnen de situatie doen keren. Al te vaak blijven ze passief uit angst, uit schroom of omdat ze vinden dat het hun zaken niet zijn", zo vertelt Christophe Axen die regelmatig tips over dit onderwerp geeft aan leerlingen van lagere en middelbare scholen.
Zoals hij aangeeft, heeft een getuige ook de mogelijkheid om te handelen:
-
door niet gewoon toe te kijken;
-
door het pestgedrag duidelijk af te keuren;
-
door te weigeren de feiten te filmen, te delen of aan te moedigen;
-
door ze te melden aan een vertrouwenspersoon;
-
door het slachtoffer te ondersteunen.
Elk gebaar van steun kan helpen om de dynamiek van het pesten te doorbreken.
Wat als je slachtoffer bent?
Gepest worden kan een gevoel van machteloosheid veroorzaken. Toch is het belangrijk om de juiste reflexen aan te nemen:
-
niet ingaan op de provocaties en elke vorm van wraak vermijden;
-
er snel over praten met een vertrouwenspersoon;
-
de jongsten kunnen zich wenden tot hun MAX, in het kader van het gelijknamige project;
-
alle bewijzen bijhouden (screenshots, foto's, berichten, getuigenissen enz.). Dit blijkt bijzonder belangrijk in situaties van cyberpesten;
-
de feiten aan de school melden;
-
aangifte doen bij de politie wanneer de feiten een misdrijf vormen.
In de lagere en middelbare school
Ook commissaris Christophe Van Bortel, hoofd van de Regional Computer Crime Unit van de Federale Gerechtelijke Politie Antwerpen, gaat langs in scholen om er tips te geven, met name aan de hand van twee preventiecampagnes: Kies kleur tegen pesten en Stip it. "In een groep moet iedereen zich welkom voelen. Als je pestgedrag opmerkt, doe er dan niet aan mee en probeer liever de aandacht van de pesters af te leiden, zonder jezelf in gevaar te brengen. Meld de feiten aan een vertrouwde volwassene en bied steun aan het slachtoffer", zo raadt hij lagereschoolkinderen aan.
In het secundair onderwijs gaat het fenomeen pesten nog verder. Het kan zeer uiteenlopende vormen aannemen (roddels, spot, beledigingen, vernedering, uitsluiting ...), gaande van 'lichte' gedragingen tot uiterst ernstige situaties. "Het begint vaak via online chatgroepen. Het is trouwens belangrijk eraan te herinneren dat deze gedragingen in veel gevallen misdrijven vormen die de tussenkomst van de politie kunnen vereisen", aldus Christophe.
Ook andere fenomenen
Jongeren krijgen online ook met andere fenomenen te maken die onze cyberexperts zorgen baren. "We denken dan vooral aan sextortion, grooming, doxing, exposing (openbaarmaking van persoonlijke informatie), het ronselen van geldezels via sociale media en fraude bij online gaming", zegt hoofdinspecteur Tijl De Groot, teamleader van de sectie Cyber bij de politiezone Brussel HOOFDSTAD Elsene.
Samen het verschil maken
Preventie en digitale educatie blijven de beste manieren om zich tegen de verschillende fenomenen te beschermen. Pesten is nooit een fataliteit. "Onverschilligheid afwijzen, slachtoffers steunen en onaanvaardbaar gedrag melden zijn allemaal acties die bijdragen aan een veiligere en respectvollere omgeving", zo besluiten onze experts.
---
Een documentaire van de RTBF
In het kader van HOPE, een campagne van de RTBF tegen pesten op school en cyberpesten, presenteert journaliste Tatiana Schmitz een documentaire getiteld “Viral - Les ados face au harcèlement en ligne” over het dagelijkse leven van een mama die zich zorgen maakt over de risico's van cyberpesten voor tieners. Twee collega's van de Regional Computer Crime Unit van de FGP Charleroi komen daarin kort aan het woord.
Meer weten
