Kinderen in het verkeer: hoe (veilig) verplaatsen ze zich?

Dit onderzoek werd afgenomen bij ruim 400 Nederlandstalige kinderen van 9 tot en met 12 jaar uit Vlaanderen en Brussel. Het peilt naar het gebruik van de verschillende vervoersmodi (auto, fiets, te voet, openbaar vervoer), het veiligheidsgevoel bij het gebruik ervan en de veiligheidsmaatregelen die men neemt in de auto, per fiets en te voet met telkens een specifieke focus op de verschillen in gedrag naar leeftijd, geslacht, urbanisatie en afstand tot de school.

Resultaten

Hoe verplaatsen kinderen zich in het verkeer? De auto blijkt het meest gebruikte transportmiddel (82%) te zijn, zowel in de stad als op het platteland en de fiets vormt, met een percentage van 60% fietsende kinderen, het tweede meest gebruikte transportmiddel. 37% van de kinderen verplaatst zich te voet in het verkeer. Opmerkelijker nog is dat 86% van de ondervraagde kinderen nog nooit het openbaar vervoer heeft gebruikt. De verklaring ligt bij de gebrekkige beschikbaarheid van het openbaar vervoer, namelijk het gebrek aan een halte in de buurt, en het gebrek aan kennis bij kinderen waar men juist moet afstappen.

Hoe begeleiden ouders hun kinderen in het verkeer?

Evenveel kinderen verplaatsen zich - met de fiets, te voet of met het openbaar vervoer - zowel alleen als onder begeleiding. 37% van de kinderen fietst wel eens alleen en 24% gaat soms alleen te voet. Opvallend is dat de zelfstandigheid bij de verplaatsingen duidelijk toeneemt met de leeftijd: 54% of meer dan de helft van alle twaalfjarigen fietst alleen en 21% van de twaalfjarigen neemt zonder begeleiding het openbaar vervoer. Vrij verrassend is dat de urbanisatiegraad geen impact heeft op het zich al dan niet alleen mogen verplaatsen van de kinderen in het verkeer. Bij het peilen naar de toelating of kinderen mogen fietsen in het donker blijkt dat slechts een minderheid van de kinderen (35%) mag fietsen in het donker en een meerderheid (73%) mag fietsen als het regent. Daarnaast zijn ouders ook terughoudend om hun kinderen op grote en drukke wegen te laten fietsen, voornamelijk omwille van de gevaren op de weg.

Hoe veilig voelen kinderen zich in het verkeer?

Door zowel kinderen die meerijden als kinderen die nooit meerijden met de auto wordt de auto beschouwd als het meest veilige transportmiddel. De fiets wordt door 50% van de kinderen gepercipieerd als een onveilig transportmiddel, wat een opvallend resultaat is. 49% meisjes en 52% van de kinderen uit stedelijke gebieden voelt zich onveilig als fietser. Over het algemeen is te voet voor veel kinderen veiliger als zich per fiets verplaatsen in het verkeer.

Welke veiligheidsmaatregelen nemen kinderen in het verkeer?

De gordel wordt bijna altijd gedragen door kinderen, zowel vooraan (98%) als achteraan (93%). Ook bij iemand anders dan de ouders draagt men consequent de gordel. Op de fiets is het een volledig ander verhaal! 50% van de kinderen draagt nooit een fietshelm, omdat die voornamelijk als niet cool wordt ervaren. Algemeen merken we ook dat in stedelijke gebieden er minder fluorescerend materiaal (21%) wordt gedragen en dat het dragen van fluorescerend materiaal afneemt met de leeftijd. Zo draagt 20% van de 12-jarigen nooit fluorescerend materiaal in het verkeer.

Hoe gaan kinderen om met hun gsm en muziekspeler in het verkeer?

Meer dan de helft van de kinderen (55%) heeft een gsm, maar tijdens het fietsen wordt zelden gebruik gemaakt van de gsm, voornamelijk omdat kinderen dit zelf te gevaarlijk vinden en omdat het niet mag van de ouders. 5% van de kinderen neemt de gsm op en fietst verder. 40% van de kinderen stopt en neemt dan pas de gsm op. Een sms bekijken ze pas bij aankomst of ze stoppen even onderweg om te kijken. Er wordt weinig naar muziek geluisterd bij het wandelen (18%) en zeker bij het fietsen (8%), voornamelijk omdat ze niet mogen van thuis maar ook omdat ze het zelf te gevaarlijk vinden. Ten slotte zet men het volume, bij het luisteren van muziek tijdens het fietsen of wandelen, op normaal tot vrij luid.

Reportages

Van maandag 5 mei tot en met vrijdag 9 mei wijdt Karrewiet, het jeugdjournaal van Ketnet, elke dag een extra lange reportage aan een van de onderzoeksresultaten. Dit op een speelse en voor kinderen bevattelijke manier. Gijs Debraekeleer, hoofdredacteur van Karrewiet, legt uit waarom: "Bij Karrewiet staan wij dicht bij kinderen, dankzij onze dagelijkse reportages op school, in de sportclub, de jeugdbeweging of thuis. Verkeersveiligheid houdt kinderen bezig, dat weten we uit ervaring. Op en rond de school, worden ze elke dag met het drukke verkeer geconfronteerd. Daarom vinden we het ook belangrijk om hen correct te informeren. Met deze enquête trachten we dat te doen, want: de enquête heeft aangetoond dat kinderen de auto als meest veilig percipiëren, terwijl de helft van de kinderen zich onveilig voelt met de fiets. Hen leren inschatten hoe kwetsbaar ze in het verkeer zijn, daar is nog veel werk aan. Als jeugdjournaal is het daarom de taak van Karrewiet om te tonen hoe ze wel veilig naar school kunnen, dat een toffe valhelm ook wel cool kan zijn en hen beschermt. Dit doen we niet met een opgeheven vingertje, maar op een speelse manier."

Bron: BIVV (Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid)